De kerk: Kompas of decoratie.

Een eerlijk gesprek over wat de kerk werkelijk hoort te zijn

Vol in de kerkbank, maar leeg van binnen

Elke zondag stromen de kerken vol. Mensen komen netjes gekleed, Bijbel onder de arm, en zitten braaf in de banken. Maar eerlijk gezegd: hoeveel van die mensen leven door de week werkelijk anders omdat ze naar de kerk gaan? Hoeveel pastors prediken werkelijk wat er in de Bijbel staat, in plaats van wat de mensen graag willen horen?

Dit zijn geen gemakkelijke vragen. Maar het zijn wel de juiste vragen.

Want de kerk is niet bedoeld als een wekelijkse gewoonte die je een goed gevoel geeft. De kerk is bedoeld als een levende school van God, waar mensen leren hoe ze moeten leven volgens Zijn Woord. En als dat niet meer het geval is, dan is er iets fundamenteel misgegaan.

De kerk als kompas, niet als decoratie

Stel je voor: je stapt in een auto voor een lange reis. Het navigatiesysteem zit vast in het dashboard, mooi en glanzend, maar je zet het nooit aan. Je rijdt op gevoel, op gewoonte, op wat anderen jou vertellen. En uiteindelijk kom je verdwaald uit op een plek waar je helemaal niet wilde zijn.

Zo is het met veel kerken vandaag de dag. De Bijbel ligt op de preekstoel, mooi ingebonden, maar wordt zelden echt opengeslagen. Hij is een decoratie geworden, terwijl hij bedoeld is als het kompas voor je leven.

Psalm 119:105 zegt het glashelder:

"Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad."

Een lamp die je niet aandoet, verlicht niets. Een Bijbel die je niet leest en niet onderwijst, leidt niemand. De vraag die we onszelf eerlijk moeten stellen is: wordt er in jouw kerkgemeente werkelijk geleefd en onderwezen vanuit de Bijbel, of is het Woord van God een bijzaak geworden?

Wat is de leer van de kerk eigenlijk?

Veel mensen gaan jarenlang naar de kerk zonder ooit te vragen: "Maar wat geloven wij eigenlijk precies, en staat dat in de Bijbel?"

De Bijbel is daar heel duidelijk over. In Handelingen 2:42 lezen we:

"En zij bleven volharden in de leer der apostelen en in de gemeenschap, en in het breken van het brood en in de gebeden."

De leer van de apostelen, dat is de basis. Niet de tradities van mensen, niet de meningen van bekende voorgangers, niet wat eeuwen geleden door kerkvaders is bepaald. Maar de pure, directe leer die Jezus Christus aan Zijn apostelen heeft gegeven.

Galaten 1:8 waarschuwt daar zelfs heel ernstig voor:

"Maar al ware het ook, dat wij of een engel uit de hemel u een evangelie verkondigde, afwijkende van hetgeen wij u verkondigd hebben, die zij vervloekt."

Als het niet overeenkomt met wat de apostelen hebben geleerd, dan klopt het niet. Zo simpel is het.

De excuses die mensen maken om niet te hoeven nadenken

Hier komen we bij een pijnlijk punt. Want als je mensen confronteert met de vraag of hun kerk werkelijk Bijbels is, komen er allerlei excuses. Laten we de meest gehoorde eerlijk bekijken.

Excuus: "Mijn pastor heeft het gezegd, dus het is waar."

Dit is misschien wel het gevaarlijkste excuus van allemaal. Want mensen geven hun pastor een autoriteit die alleen aan God toekomt.

De gelovigen in Berea deden dit wijzer. Handelingen 17:11 zegt over hen:

"En dezen waren edeler van gezindheid dan die in Thessalonica, want zij ontvingen het woord met alle bereidwilligheid en onderzochten dagelijks de Schriften, of deze dingen zo waren."

Ze luisterden naar de prediker, maar ze checkten het daarna in de Bijbel. Dat is geen ongehoorzaamheid. Dat is wijsheid. Sterker nog, de Bijbel noemt hen "edeler van gezindheid" omdat ze dat deden.

Een pastor die boos wordt omdat jij zijn leer toetst aan de Bijbel, heeft iets te verbergen. Een pastor die werkelijk het Woord van God dient, zou blij moeten zijn als zijn gemeente de Bijbel opent om te controleren of hij de waarheid spreekt.

Excuus: "We mogen de Bijbel niet zo letterlijk nemen, er zijn meerdere interpretaties."

Dit excuus wordt veel gebruikt om ongemakkelijke Bijbelgedeelten weg te verklaren.

Maar 2 Petrus 1:20-21 zegt:

"Dit moet gij vooral weten, dat geen profetie der Schrift een eigenmachtige uitlegging toelaat; want nooit is profetie voortgekomen uit de wil van een mens, maar door de Heilige Geest gedreven hebben mensen van Godswege gesproken."

De Bijbel interpreteert zichzelf. Als je een vers niet begrijpt, zoek je de uitleg elders in de Bijbel. Eén Schriftgedeelte verklaart het andere. Je legt de Bijbel niet uit vanuit jouw eigen gevoel of vanuit de traditie van jouw kerkgenootschap.

Stel je voor dat een rechter de wet "naar eigen interpretatie" toepast en het zo uitlegt dat het hem persoonlijk goed uitkomt. Iedereen zou begrijpen dat dit onrechtvaardig is. Waarom accepteren we dat dan wel in de kerk?

Excuus: "Ik ga naar de kerk, dus het zit wel goed met mij."

Kerkgang is goed. Maar kerkgang alleen maakt je niet rechtvaardig voor God.

Mattheüs 7:21-23 zijn misschien wel de meest aangrijpende woorden van Jezus Christus:

"Niet een ieder, die tot Mij zegt: Here, Here, zal het Koninkrijk der hemelen binnengaan, maar wie doet de wil mijns Vaders, die in de hemelen is. Velen zullen te dien dage tot Mij zeggen: Here, Here, hebben wij niet in uw naam geprofeteerd en in uw naam boze geesten uitgedreven en in uw naam vele krachten gedaan? En dan zal Ik hun openlijk zeggen: Ik heb u nooit gekend; gaat weg van Mij, gij werkers der wetteloosheid."

Mensen die in de naam van Jezus Christus werkten, en toch zegt Hij hen: Ik heb u nooit gekend. Hoe ernstig is dit? Kerkgang, zingen, bidden, zelfs wonderen doen, het is niet genoeg als je niet leeft naar de wil van de Vader.

Excuus: "Religie is persoonlijk. Iedereen gelooft wat hij wil."

Dit klinkt tolerant en modern, maar het staat lijnrecht tegenover wat de Bijbel leert.

1 Korintiërs 1:10 is hier heel duidelijk over:

"Maar ik vermaan u, broeders, bij de naam van onze Here Jezus Christus: weest allen eenstemmig en laten er geen scheuringen onder u zijn; weest vast aaneengesloten, één van zin en één van gevoelen."

Eén geloof, één leer, één Bijbel. Niet duizend versies van wat je zelf lekker vindt. We zouden het ook raar vinden als elke arts zijn eigen versie van de anatomie had. "Volgens mij zit het hart rechts." "Nou, bij mij in de praktijk geven we vitamines voor botbreuken." De menselijke biologie ligt vast, en zo ligt de leer van God ook vast in Zijn Woord.

Excuus: "De kerk heeft zoveel goede dingen gedaan, kleine fouten vallen daarbij weg."

Maar God vraagt gehoorzaamheid, geen balans tussen goed en fout.

1 Samuël 15:22 zegt:

"Heeft de HERE evenzeer welgevallen aan brandoffers en slachtoffers als aan gehoorzaamheid aan de stem des HEREN? Zie, gehoorzamen is beter dan slachtoffers, opmerken beter dan het vette der rammen."

Saul had de vijanden verslagen, maar hij had niet precies gedaan wat God had gezegd. En dat kostte hem het koningschap. Gedeeltelijke gehoorzaamheid is ongehoorzaamheid.

Wanneer de leider valt, wie neemt het over?

In de Nederlandse samenleving zien we regelmatig dat wanneer een bekende voorganger wegvalt, door overlijden, ziekte of schandaal, de gemeente in verwarring raakt. De koers verandert. Nieuwe inzichten worden geïntroduceerd. En langzaam maar zeker drijft men af van het fundament.

Dit is niet nieuw. De Bijbel laat zien hoe het hoort.

Toen Mozes stierf, nam Jozua het over. Maar Jozua veranderde de koers niet. Jozua 1:7-8 zegt:

"Alleen, wees sterk en zeer moedig, en handel nauwgezet overeenkomstig de gehele wet die Mozes, mijn knecht, u geboden heeft; wijk daarvan niet af naar rechts of links, opdat gij verstandig moogt handelen overal waar gij gaat. Dit wetboek mag niet wijken uit uw mond, maar overpeins het dag en nacht, opdat gij nauwgezet handelt overeenkomstig alles wat daarin geschreven is."

Een leider die God aanstelt, verandert de koers niet. Hij houdt vast aan het Woord. Leiderschap in de kerk is geen populariteitswedstrijd en geen familieoverdracht, het is een goddelijke aanstelling.

Geld in de kerk, dienaar of meester?

Laten we eerlijk zijn: geld speelt in veel kerken een te grote rol. De collecte wordt meer benadrukt dan de leer. Rijke gemeenteleden krijgen meer aanzien. En sommige voorgangers leven in weelde terwijl hun gemeente in armoede zit.

1 Timoteüs 6:10 waarschuwt daar helder voor:

"Want de wortel van alle kwaad is de geldzucht. Door daarnaar te haken zijn sommigen van het geloof afgedwaald en hebben zichzelf met vele smarten doorboord."

En 1 Petrus 5:2 geeft aan hoe een leider hoort te zijn:

"Hoedt de kudde Gods die bij u is, niet gedwongen, maar uit vrije wil, en niet om schandelijke winst, maar met toewijding."

Er is een verschil tussen een pastor die zijn gemeente onderwijst hoe te geven aan God, en een pastor die de gemeente gebruikt om zichzelf te verrijken. Het eerste is Bijbels. Het tweede is uitbuiting. En de gemeente die de Bijbel niet kent, kan dat verschil niet zien. Juist daarom is Bijbelkennis bescherming.

Vergelijk het met de wet: als jij de wet niet kent, kan een agent jouw rechten schenden en jij weet het niet eens. Zo werkt het ook in de kerk. Als jij de Bijbel niet kent, kan een pastor jou manipuleren en jij gelooft hem nog ook.

De rol van man en vrouw in de gemeente

Dit is een onderwerp waar veel mensen liever omheen lopen. Maar de Bijbel is er duidelijk over, en een blog die de waarheid zoekt, kan dit niet overslaan.

1 Korintiërs 11:3 zegt:

"Ik wil echter, dat gij dit weet: het hoofd van iedere man is Christus, het hoofd der vrouw is de man, en het hoofd van Christus is God."

En 1 Timoteüs 2:12:

"Ik sta niet toe, dat een vrouw onderricht geeft of gezag over de man heeft; zij moet zich rustig houden."

Dit wordt in de moderne Nederlandse samenleving als achterhaald beschouwd. Maar de vraag is niet: wat vindt de samenleving? De vraag is: wat zegt God? Want als wij de Bijbel alleen volgen op punten die ons uitkomen, dan volgen wij niet God, dan volgen wij onszelf.

Dit betekent overigens niet dat vrouwen minder waard zijn. Galaten 3:28 zegt:

"Hierbij is geen sprake van Jood of Griek, van slaaf of vrije, van mannelijk en vrouwelijk: gij allen zijt immers één in Christus Jezus."

Gelijkwaardigheid in waarde betekent niet gelijkheid in rol. Zo heeft Christus ook een andere rol dan de Vader, terwijl Hij Hem gelijk is in wezen.

Beroemdheid versus rechtvaardigheid

In Nederland, maar ook wereldwijd, zien we een trend waarbij kerken zich spiegelen aan grote mediapastors. De stijl, de shows, de lichten, de muziek, alles wordt gekopieerd. Maar de vraag is: wordt ook de leer gekopieerd? En is die leer dan Bijbels?

Johannes 5:44 vraagt een prikkelende vraag:

"Hoe kunt gij tot geloof komen, terwijl gij eer van elkander ontvangt en de eer, die van de enige God komt, niet zoekt?"

Beroemdheid en eer zoeken bij mensen staat haaks op het zoeken van eer bij God. Je kunt niet tegelijkertijd een volle zaal applaus willen én volledig trouw zijn aan een Woord dat mensen soms confronteert en uitdaagt.

Lukas 6:26 zegt zelfs:

"Wee u, wanneer alle mensen goed van u spreken, want op dezelfde wijze hebben hun vaderen de valse profeten behandeld."

Als iedereen je geweldig vindt, is dat misschien geen goed teken.

De gemeente als school, stel vragen

De kerk is bedoeld als een plek van leren.

Efeziërs 4:11-12 zegt:

"En Hij heeft zowel apostelen als profeten gegeven, zowel evangelisten als herders en leraars, om de heiligen toe te rusten tot dienstbetoon, tot opbouw van het lichaam van Christus."

Toerusten. Opbouwen. Dat zijn onderwijstermen. De gemeente is geen publiek, het is een school.

En in een school mag je vragen stellen. Als een leerling iets niet begrijpt en de leraar vraagt hem nooit meer terug te komen, is dat geen goede leraar. Een pastor die zijn gemeente niet toestaat om vragen te stellen, heeft iets te verbergen.

In de Nederlandse context: we vinden het normaal om onze huisarts kritisch te bevragen, om juridisch advies te toetsen bij een tweede jurist, om een offerte te vergelijken. Maar bij de pastor doen we dat niet. Waarom? Omdat we zijn grootgebracht met het idee dat twijfelen aan de pastor gelijkstaat aan twijfelen aan God. Maar dat is niet hetzelfde. God verdraagt onderzoek, valse leer niet.

Eenheid in de gemeente, maar op welke basis?

Er wordt veel gesproken over eenheid in de kerk. Maar eenheid om de eenheid is geen Bijbelse eenheid. Eenheid moet gebouwd zijn op waarheid.

Efeziërs 4:4-6:

"één lichaam en één Geest, gelijk gij ook geroepen zijt in de ene hoop uwer roeping, één Here, één geloof, één doop, één God en Vader van allen, die is boven allen en door allen en in allen."

Eén. Niet honderd varianten. Binnen De Waarheid Gods streven wij naar die eenheid, niet de eenheid van mensen die het gewoon met elkaar eens zijn, maar de eenheid van mensen die zich allemaal buigen voor hetzelfde Woord van God. Dat is de enige echte basis voor gemeenschap.

Een samenvatting, en een eerlijke oproep

Laten we het samenvatten met een eenvoudig beeld: een wieluitlijning.

Als de wielen van je auto niet goed uitgelijnd zijn, merk je het eerst niet. De auto rijdt nog. Maar langzaam slijten de banden ongelijk. Na duizenden kilometers is de schade groot, nieuwe banden, misschien meer. Één graad verkeerd lijkt weinig, maar over een lange afstand is het een enorme afwijking.

Zo is het ook met leer die net iets naast de Bijbelse waarheid zit. In het begin lijkt het klein. Maar na jaren, na generaties, is de afwijking enorm. En mensen die allang verkeerd rijden, weten niet eens meer hoe rechttoe voelt.

Openbaring 3:19 zegt:

"Allen die Ik liefheb, bestraf Ik en tuchtig Ik. Wees dan ijverig en bekeer u."

Correctie is geen vijandelijkheid. Het is liefde. Een goede vriend vertelt je als je spinazie tussen je tanden hebt. Een goede pastor vertelt je als je leer scheef staat.

Slotwoord

De kerk is niet bedoeld als wekelijkse gewoonte. Ze is niet bedoeld om je goed te laten voelen terwijl je de rest van de week leeft zoals jij wilt. Ze is niet bedoeld als platform voor beroemdheid, geld of menselijke tradities.

De kerk is bedoeld als de gemeenschap van mensen die samen leven vanuit het Woord van God, lerende, groeiende, corrigerende en elkaar liefhebbende gemeente.

Jakobus 1:22 geeft ons de kernvraag mee:

"En weest daders des woords en niet alleen hoorders: dan zoudt gij uzelf misleiden."

Hoor jij alleen, of leef je ook?

Dat is de vraag die er werkelijk toe doet.

Dit artikel is geschreven vanuit het verlangen om mensen terug te brengen naar de zuivere bron: het Woord van God. Niet om te veroordelen, maar om uit te nodigen tot eerlijk onderzoek van de Schriften.