Het moment van verandering: Het mysterie van het "totdat".

Er is een woord in de Bijbel dat vaak over het hoofd wordt gezien, maar dat een diepgaande waarheid bevat over ons geestelijk leven: "totdat". Dit kleine woord markeert het kantelpunt tussen trouw en afvalligheid, tussen gehoorzaamheid en rebellie, tussen hemel en hel. Het is het woord dat het verschil beschrijft tussen wie we waren en wie we zijn geworden.

De spiegel van zelfonderzoek

Hoe was je een jaar geleden? Zes maanden geleden? Drie jaar geleden? Als je eerlijk in de spiegel van je geestelijk leven kijkt, wat zie je dan? Ben je gegroeid in heiligheid, steviger geworden in je overtuigingen, meer onwrikbaar in je toewijding aan God? Of ben je zwakker geworden, twijfelachtiger, meer verwarden?

De Bijbel roept ons op tot dit soort zelfonderzoek. In 2 Korintiërs 13:5 staat: "Beproef uzelf of gij in het geloof zijt; stel uzelf op de proef." Dit is geen vraag die we terloops beantwoorden, maar een die diepe eerlijkheid vereist.

Veel mensen maken de fout te denken dat stilstand veilig is. Ze zeggen: "Ik ga niet achteruit, maar ik ga ook niet vooruit. Ik sta gewoon stil." Maar de Bijbel leert ons dat stilstaan soms wijzer is dan overhaast bewegen in de verkeerde richting. Mozes zei tegen het volk Israël: "Staat stil en ziet het heil des HEEREN" (Exodus 14:13). Soms is stilstaan de beste strategie, omdat het ons de gelegenheid geeft tot zelfobservatie en het voorkomt dat we in de verkeerde richting gaan.

Het mysterie van "totdat": Lucifers val

Om de kracht van dit woord "totdat" te begrijpen, moeten we kijken naar twee dramatische voorbeelden in de Schrift: Lucifer en Judas. Beiden waren ooit perfect, trouw en dicht bij God. Beiden vielen. En beiden werden gemarkeerd door dat ene woord: totdat.

Ezechiël 28:14-15 beschrijft Lucifer voor zijn val: "Gij waart een gezalfde, overdekkende cherub, en Ik had u alzo gezet; gij waart op Gods heiligen berg; gij wandeldet in het midden der vurige stenen. Gij waart volmaakt in uw wegen, van den dag af dat gij geschapen zijt, totdat er ongerechtigheid in u gevonden is."

Let op die woorden: "volmaakt in uw wegen... totdat." Lucifer was niet geschapen als Satan. Hij was een prachtige, volmaakte cherub die God verheerlijkte. Hij stond op de heilige berg van God. Hij wandelde tussen de vurige stenen. Hij was compleet, oprecht, volmaakt.

Totdat.

Totdat er ongerechtigheid in hem gevonden werd. Op dat moment veranderde Lucifer in Satan. De ongerechtigheid transformeerde hem van een engel des lichts tot de prins der duisternis.

Wat kunnen we hiervan leren? Ten eerste dat niemand immuun is voor val. Als een volmaakte engel in Gods directe aanwezigheid kon vallen, hoeveel te meer moeten wij dan op onze hoede zijn? Ten tweede dat de val niet plotseling gebeurt, ongerechtigheid werd "gevonden" in Lucifer, wat suggereert dat het zich ontwikkelde voordat het zich manifesteerde. De zonde begint vaak als een klein zaadje voordat het uitgroeit tot een boom van rebellie.

Het tragische verhaal van Judas

Het tweede voorbeeld is nog dichter bij huis: Judas Iskariot. In Lucas 22:1-3 lezen we: "En de feestdag der ongehevelde broden, die Pascha genaamd wordt, naderde. En de overpriesters en de Schriftgeleerden zochten, hoe zij Hem doden zouden; want zij vreesden het volk. En de satan voer in Judas, toegenaamd Iskariot, die uit het getal der twaalven was."

Judas was een apostel. Hij was één van de twaalf. Hij liep met Jezus, sprak met Hem, at met Hem, raakte Hem aan. Hij zag de wonderen met eigen ogen. Hij hoorde de prediking uit de eerste hand. Hij was gedoopt door Jezus Christus zelf (Johannes 3:22 en 4:1-2 laten zien dat Jezus Zijn discipelen doopte).

Maar dan gebeurt er iets verschrikkelijks: "De satan voer in Judas."

Jezus Christus noemt hem in Johannes 6:70-71 zelfs rechtstreeks een duivel: "Hebt gij twaalf niet uitverkoren? En een uit u is een duivel. En Hij zeide dit van Judas Iskariot, den zoon van Simon; want deze zou Hem verraden, daar hij één was uit de twaalven."

Een verrader wordt een duivel genoemd. Niet "mijn broeder die is afgedwaald", niet "mijn vriend die een fout heeft gemaakt", maar een duivel. Jezus Christus hield zich niet bezig met wie Judas ooit was geweest. Hij keek naar Judas' daden en noemde hem wat hij was geworden.

Dit leert ons een pijnlijke waarheid: verraad is geen kleine zaak in Gods ogen. In onze hedendaagse cultuur wordt verraad vaak gebagatelliseerd, "iedereen maakt fouten" of "we moeten vergeven en vergeten." Maar Jezus Christus noemt verraad bij zijn naam. Hij compromitteert niet met rebellie, zelfs niet bij iemand die Zijn persoonlijke leerling was geweest.

De gemeenschappelijke draad: Ongerechtigheid

Wat is de verbinding tussen Lucifer en Judas? Beiden werden beïnvloed door dezelfde kracht: ongerechtigheid. Bij Lucifer werd ongerechtigheid in hem gevonden. Bij Judas voer Satan, de grondlegger van alle ongerechtigheid, in hem.

De Bijbel spreekt in 2 Thessalonicenzen 2:7 over "de verborgenheid der ongerechtigheid" die al werkzaam is. Ongerechtigheid is mysterieus in die zin dat het zich ontwikkelt in het verborgene voordat het zich openbaart. Het werkt stilletjes, ondergronds, totdat het zich manifesteert in daden van rebellie.

Ongerechtigheid scheidt ons van God. In Jesaja 59:2 staat: "Maar uw ongerechtigheden maken scheiding tussen ulieden en tussen uw God, en uw zonden verbergen het aangezicht van ulieden, dat Hij niet hoort." Wanneer ongerechtigheid wortel schiet in een hart, ontstaat er een kloof tussen die persoon en God.

De verandering: Van broeder tot vijand

Een van de pijnlijkste aspecten van geestelijke achteruitgang is hoe mensen veranderen in hun houding ten opzichte van de kerkgemeente. Judas ging van apostel tot verrader. Mensen die ooit vurig waren in hun liefde voor God en Zijn volk kunnen koud en vijandig worden.

Wat veroorzaakt deze transformatie?

Machtsliefde en ambitie

Galaten 5:7 vraagt: "Gij liept wel; wie heeft u verhinderd der waarheid niet gehoorzaam te zijn?" Soms worden mensen gehinderd door hun eigen ambitie. Ze voelen dat ze een bepaalde positie, titel of erkenning verdienen. Wanneer ze die niet krijgen, verandert hun houding tegenover God, de kerkgemeente en de waarheid.

In de Nederlandse samenleving zien we dit vaak manifesteren in kerken waar posities en titels belangrijker worden dan dienstbaarheid. Mensen willen "ouderling" of "diaken" genoemd worden, niet om te dienen maar om status te hebben. Wanneer ze die positie niet krijgen, worden ze bitter en beginnen ze de kerkgemeente te ondermijnen. Dit is precies waar de Bijbel voor waarschuwt.

Verkeerde invloeden en relaties

Spreuken 13:20 waarschuwt: "Wie met de wijzen omgaat, zal wijs worden; maar die der zotten metgezel is, zal verbroken worden." Onze omgeving en de mensen met wie we omgaan, bepalen in grote mate onze geestelijke richting.

In het digitale tijdperk zijn deze invloeden talrijker dan ooit. Social media kan een zegen zijn, maar het kan ook geestelijk gif zijn. Veel mensen volgen tientallen valse leraars op YouTube, Instagram of Facebook, terwijl ze maar één keer per week een echt Bijbels onderwijs horen. Het is geen wonder dat hun denken vervormd raakt.

Een veel gehoord excuus: "Ik kijk alleen naar die prediker om te zien wat er verkeerd mee is."

Bijbels antwoord: Jezus Christus zei in Mattheüs 15:14: "Laat hen varen; zij zijn blinde leidslieden der blinden. En indien een blinde den blinde leidt, zij zullen beiden in de kuil vallen." Hij zei niet: "Ga met ze in debat" of "Probeer ze te corrigeren." Hij zei: "Laat hen varen." De gewone gelovigen moeten zich niet bezighouden met het corrigeren van valse profeten, dat is de taak van de leiders. De gewone gelovigen moeten zich bezighouden met vasten, bidden en hun eigen geestelijk leven bewaken.

Een praktisch voorbeeld: stel je voor dat je op dieet bent om gezond te worden. Je zou niet elke dag naar een fastfoodrestaurant gaan om te "observeren hoe ongezond het eten daar is." Je zou niet elke dag ongezonde video's kijken over junkfood en dan denken dat je gezond blijft omdat je het zelf niet eet. De blootstelling alleen al beïnvloedt je verlangen en denken. Hetzelfde geldt voor geestelijke voeding, als je jezelf constant blootstelt aan vals onderwijs "om het te analyseren," vervuil je je geest.

Overschatting van eigen geestelijke kracht

Veel mensen denken dat ze sterker zijn dan ze werkelijk zijn. Ze denken dat ze vals onderwijs kunnen aanhoren zonder beïnvloed te worden, dat ze in compromitterende situaties kunnen zijn zonder te vallen, dat ze aan de rand van de zonde kunnen dansen zonder erin te vallen.

Een veel gehoord excuus: "Ik ben sterk genoeg in mijn geloof. Een beetje valse leer kan me niet schaden."

Bijbels antwoord: 1 Korintiërs 10:12 waarschuwt: "Zo dan, die meent te staan, zie toe, dat hij niet valle." Wie denkt te staan, moet juist extra voorzichtig zijn. De hoogmoed komt vóór de val (Spreuken 16:18).

Een illustratie: een zwemmer die denkt dat hij sterk genoeg is om tegen een sterke stroming in te zwemmen, onderschat vaak de kracht van de stroming totdat hij er middenin zit en merkt dat hij wordt meegesleurd. Op dat moment is het te laat om zijn kracht te meten, hij moet vechten voor zijn leven. Zo is het ook met geestelijke verleidingen. De tijd om je kracht te beproeven is niet wanneer je in de verleiding zit, maar door de verleiding helemaal te vermijden.

De weg terug: Is er hoop?

Een cruciale vraag rijst: als iemand is afgedwaald, kan hij dan terugkeren? Het antwoord is genuanceerd.

De Bijbel leert dat bekering altijd mogelijk is zolang iemand leeft. In Ezechiël 18:21-22 staat: "Maar als de goddeloze zich bekeert van al zijn zonden, die hij gedaan heeft, en al Mijn inzettingen onderhoudt, en doet recht en gerechtigheid, hij zal gewisselijk leven, hij zal niet sterven. Al zijn overtredingen, die hij gedaan heeft, zullen hem niet gedacht worden."

Maar, en dit is belangrijk, echte bekering vereist meer dan alleen woorden. Het vereist:

1. Erkenning van zonde, niet minimaliseren, niet excuseren, maar eerlijk bekennen (1 Johannes 1:9)

2. Oprecht berouw, geen berouw dat je betrapt bent, maar berouw over de zonde zelf (2 Korintiërs 7:10)

3. Concrete verandering, vruchten waardig de bekering (Mattheüs 3:8)

4. Verbreken van verkeerde relaties, "Komt uit het midden van hen" (2 Korintiërs 6:17)

Een veel gehoord excuus: "God is liefde, dus Hij accepteert me zoals ik ben. Ik hoef niet te veranderen."

Bijbels antwoord: God is inderdaad liefde (1 Johannes 4:8), maar Hij is ook heilig (1 Petrus 1:16). Zijn liefde transformeert ons, zij laat ons niet in onze zonde. In Johannes 8:11 zegt Jezus tegen de overspelige vrouw: "Ga heen en zondig niet meer." Hij veroordeelt haar niet, maar Hij laat haar ook niet achter in haar zonde.

Denk aan een arts die een patiënt met kanker behandelt. Een liefdevolle arts zegt niet: "Ik accepteer je zoals je bent, met je kanker. Laten we de kanker gewoon laten zitten." Nee, juist omdat de arts liefheeft, behandelt hij de kanker agressief. Zo is Gods liefde, Hij accepteert ons niet in onze zonde, maar Hij bevrijdt ons ervan.

Familie en kerk: Een gevaarlijke vermenging

Er is een specifieke waarschuwing die we moeten bespreken: het gevaar wanneer familie belangrijker wordt dan God in de kerk. Dit manifesteert zich wanneer leiders zonde beschermen of compromissen sluiten om familieleden te behagen, in plaats van Gods wet te handhaven.

1 Timoteüs 5:20-21 geeft duidelijke instructie: "Die zondigen, bestraf in aller tegenwoordigheid, opdat ook de anderen vreze hebben. Ik betuig voor God en den Heere Jezus Christus, en de uitverkoren engelen, dat gij deze dingen onderhoudt, zonder vooroordeel, niets doende naar voorliefde."

Een veel gehoord excuus: "Maar het is mijn zoon/dochter/broer/zus. Ik kan ze niet straffen of confronteren voor de hele kerkgemeente."

Bijbels antwoord: God kijkt geen persoon aan (Handelingen 10:34). In Deuteronomium 13:6-9 wordt zelfs geleerd dat als een familielid je tot afgoderij probeert te verleiden, je daar niet naar moet luisteren en geen medelijden moet hebben. De waarheid van God staat boven familierelaties.

In de Nederlandse samenleving, waar familie en persoonlijke relaties vaak centraal staan, is dit een bijzonder moeilijke les. We hebben kerken gezien waar hele families de touwtjes in handen hebben en waar kritiek op een familielid wordt gezien als een aanval op de hele familie. Dit is gevaarlijk. Eén van de redenen waarom bij De Waarheid Gods meerdere ouderlingen zijn uit verschillende families, is om dit soort nepotisme te voorkomen. Geen enkele familie mag de kerk controleren.

Tekenen van geestelijke achteruitgang

Hoe weet je of je aan het achteruitgaan bent? Hier zijn enkele waarschuwingssignalen:

Verandering in je liefde voor God

Openbaring 2:4 spreekt tot de kerkgemeente van Efeze: "Maar Ik heb tegen u, dat gij uw eerste liefde hebt verlaten." Ben je nog even enthousiast over gebed als vroeger? Verlang je nog naar de Bijbel? Of is het een routineklus geworden?

Verandering in je houding ten opzichte van de kerkgemeente

Word je geïrriteerd door de bijeenkomsten? Kritiseer je constant? Zie je anderen als vijanden in plaats van als broeders en zusters?

Verminderde gehoorzaamheid aan de waarheid

Doe je dingen waarvan je weet dat ze verkeerd zijn, maar rechtvaardig je ze? Negeer je delen van de Bijbel die je ongemakkelijk (inconveniënt) vindt?

Een praktisch voorbeeld uit de Nederlandse samenleving: veel mensen rechtvaardigden tijdens de COVID-pandemie het niet meer samenkomen met de kerkgemeente, terwijl Hebreeën 10:25 duidelijk zegt: "En laten wij onze onderlinge bijeenkomst niet nalaten, gelijk sommigen de gewoonte hebben." Ze zeiden: "Het is om veiligheidsredenen," maar zodra de sportscholen en cafés opengingen, waren ze daar wel. Dit onthulde waar hun prioriteiten echt lagen.

Verhoogde gevoeligheid voor kritiek

Word je defensief wanneer je zonde wordt aangesproken? Voel je dat iedereen "tegen je is"?

Groeiende afstand van verantwoordelijkheid

Begin je bijeenkomsten te missen? Ontduik je gesprekken met geestelijke leiders? Trek je je terug uit dienstbaarheid?

Het gevaar van geestelijke prostitutie

Er is een harde waarheid die moet worden gezegd: sommige mensen verkopen hun ziel voor geld, positie of erkenning. Ze gaan van kerk naar kerk, op zoek naar degene die hen de meeste voordelen biedt, niet de meeste waarheid.

Een veel gehoord excuus: "Die kerk heeft betere faciliteiten/programma's/muziek. Het is gewoon een betere plek voor mijn gezin."

Bijbels antwoord: Amos 5:21-24 laat zien dat God niet geïnteresseerd is in mooie diensten zonder gerechtigheid. Hij zegt: "Ik haat, Ik versmaad uw feesten... Maar het recht rolle toe als wateren, en de gerechtigheid als een sterke beek."

Openbaring 18:4 roept: "Gaat uit van haar, Mijn volk; opdat gij niet gemeenschap hebt aan haar zonden, en opdat gij van haar plagen niet ontvangt." Dit spreekt over het verlaten van het valse religieuze systeem. We worden niet geroepen om IN valse kerken te gaan om ze te verbeteren, maar om ERUIT te komen.

Stel je voor dat er een bedrijf is dat je meer salaris aanbiedt, maar je weet dat het bedrijf frauduleert en zijn klanten bedriegt. Een integer persoon zou niet zeggen: "Maar het salaris is goed, en ik zal proberen het bedrijf van binnenuit te veranderen." Nee, je zou daar niet werken. Waarom zouden we dan een andere standaard hanteren voor de kerk? Als een kerk vals onderwijs brengt, is het een zonde om daar te zijn, ongeacht de "voordelen."

De rol van de familie in geestelijke groei

Terwijl we gewaarschuwd hebben tegen nepotisme in de kerk, is het ook belangrijk om de Bijbelse rol van familie te begrijpen.

Familie als zegen

Spreuken 22:6 zegt: "Leer den jongen de eerste beginselen naar den eis zijns wegs; als hij ook oud zal geworden zijn, zal hij daarvan niet afwijken." Familie is Gods primaire mechanisme voor het doorgeven van geloof.

Deuteronomium 6:6-7 instrueert: "En deze woorden, die ik u heden gebiede, zullen in uw hart zijn. En gij zult ze uw kinderen inscherpen, en daarvan spreken, als gij in uw huis zit, en als gij op den weg gaat, en als gij nederligt, en als gij opstaat."

Familie als potentiële valkuil

Maar Jezus Christus waarschuwt ook in Mattheüs 10:36-37: "En des mensen vijanden zullen zijn huisgenoten zijn. Die vader of moeder liefheeft boven Mij, is Mijns niet waardig; en die zoon of dochter liefheeft boven Mij, is Mijns niet waardig."

De balans is delicaat. In de Nederlandse cultuur, waar familie vaak centraal staat in het sociale leven, kan dit bijzonder moeilijk zijn. We moeten onze familie liefhebben en eren (Exodus 20:12), maar God moet altijd de eerste plaats hebben. Dit betekent dat als een familielid je probeert weg te trekken van de waarheid, je Gods wil moet kiezen boven familieharmonie.

Praktische stappen om achteruitgang te voorkomen

Hoe kunnen we onszelf beschermen tegen deze geestelijke achteruitgang?

Wees bewust van je omgeving

1 Korintiërs 15:33 waarschuwt: "Dwaalt niet; kwade omgangen verderven goede zeden." Wees selectief met wie je tijd doorbrengt, wat je kijkt, wat je leest.

Handhaaf geestelijke disciplines

Handelingen 2:42 beschrijft de eerste gemeente: "En zij waren volhardende in de leer der apostelen, en in de gemeenschap, en in de breking des broods, en in de gebeden." Volharding is de sleutel.

Blijf leerbaar

Spreuken 12:1 zegt: "Die de tucht liefheeft, die heeft de wetenschap lief; maar die de bestraffing haat, is onvernuftig." Wees bereid om gecorrigeerd te worden.

Een specifieke toepassing: in Nederland hebben we een cultuur van "gezelligheid" waarin directe confrontatie vaak wordt vermeden. In de kerk kan dit gevaarlijk zijn. We moeten een cultuur creëren waarin broeders en zusters elkaar in liefde kunnen confronteren zonder dat het als ongezellig of bot wordt gezien. Galaten 6:1 zegt: "Broeders, indien ook een mens vervallen ware door enige misdaad, gij, die geestelijk zijt, brengt den zodanige te recht in den geest der zachtmoedigheid." Correctie in zachtmoedigheid is niet ongezellig, het is liefdevol.

Koester je eerste liefde

Herinner jezelf regelmatig aan waarom je geloofde. Wat trok je oorspronkelijk tot God? Welke ervaringen bevestigden je geloof? Koester die momenten.

Bewaak je hart

Spreuken 4:23 instrueert: "Behoed uw hart boven al wat te bewaren is, want uit hetzelve zijn de uitgangen des levens." Je hart is de bron van al je gedachten en daden. Als je hart corrupt raakt, zal alles wat eruit voortkomt corrupt zijn.

Wanneer staan definitief wordt: Het punt van geen terugkeer

Er is een angstaanjagende mogelijkheid waar de Bijbel over spreekt: het punt waarop iemand zo verharde is dat bekering niet meer mogelijk is.

Hebreeën 6:4-6 waarschuwt: "Want het is onmogelijk, degenen, die eenmaal verlicht zijn geweest, en de hemelse gave gesmaakt hebben, en des Heiligen Geestes deelachtig geworden zijn, en gesmaakt hebben het goede woord Gods, en de krachten der toekomende eeuw, en zijn afgevallen, wederom te vernieuwen tot bekering."

Dit betekent niet dat één enkele zonde of zelfs een periode van zwakheid iemand voor altijd verloren laat. Petrus verloochende Jezus Christus drie keer en werd hersteld (Johannes 21:15-17). David pleegde overspel en moord en vond vergeving (Psalm 51).

Maar er is een verschil tussen:

• Struikelen (tijdelijke zwakheid gevolgd door berouw)

• Afvalligheid (bewuste, hardnekkige verwerping van de waarheid)

Een illustratie: stel je voor dat je op een berg loopt. Struikelen is wanneer je uitglijdt maar jezelf opvangt of weer opstaat. Afvalligheid is wanneer je bewust van de berg af springt. Het eerste is een ongeluk waarvoor herstel mogelijk is. Het tweede is een bewuste keuze met fatale gevolgen. De Bijbel waarschuwt dat er een punt komt waarop iemand zo vaak bewust de verkeerde kant heeft gekozen dat hun hart verhard raakt en bekering niet meer mogelijk is.

De vraag is: hoe weet je of je dat punt hebt bereikt? Het eerlijke antwoord is: als je je daar zorgen over maakt, heb je dat punt waarschijnlijk nog niet bereikt. Degenen die echt verhard zijn, maken zich geen zorgen meer. Hun geweten is, zoals 1 Timoteüs 4:2 zegt, "als met een brandijzer toegeschroeid."

De boodschap van hoop

Ondanks alle waarschuwingen is de centrale boodschap er één van hoop. Zolang je leeft, zolang je hart nog gevoelig is voor God, is er hoop.

Jesaja 1:18 nodigt uit: "Komt dan, en laat ons tezamen richten, zegt de HEERE; al waren uw zonden als scharlaken, zij zullen wit worden als sneeuw; al waren zij rood als karmozijn, zij zullen worden als witte wol."

Joel 2:12-13 roept: "Doch ook nu nog, spreekt de HEERE, bekeert u tot Mij met uw ganse hart, en met vasten, en met wening, en met rouwklagen. En scheurt uw harten en niet uw klederen, en bekeert u tot den HEERE, uw God; want Hij is genadig en barmhartig, lankmoedig en groot van goedertierenheid."

De vraag is niet of God bereid is te vergeven, Hij is het altijd. De vraag is of wij bereid zijn om ons volledig te bekeren.

Conclusie: Wat is jouw "totdat"?

We begonnen met het woord "totdat", dat kleine maar krachtige woord dat transformatie markeert. Voor Lucifer was het "totdat ongerechtigheid in hem gevonden werd." Voor Judas was het "totdat Satan in hem voer." Voor velen in onze tijd is het "totdat" gemarkeerd door verkeerde relaties, hebzucht, ambitie, of trots.

Maar het hoeft geen negatief verhaal te zijn. Jouw "totdat" kan ook positief zijn:

• "Ik dwaalde rond totdat ik de waarheid vond."

• "Ik was verloren totdat Christus me redde."

• "Ik was zwak totdat Gods genade me sterk maakte."

De vraag die je jezelf moet stellen is: wat zal mijn "totdat" zijn? Zal het een verhaal van val zijn of een verhaal van overwinning?

Efeziërs 6:13 spoort ons aan: "Daarom neemt aan de gehele wapenrusting Gods, opdat gij kunt wederstaan in den bozen dag, en alles verricht hebbende, staande blijven."

Het doel is niet alleen om te staan, maar om staande te blijven. Om vol te houden tot het einde. Om trouw te zijn totdat de Heer terugkeert of ons naar huis roept.

Mag uw "totdat" er één zijn van trouw, standvastigheid en uiteindelijke overwinning in Christus Jezus. Want zoals Openbaring 2:10 belooft: "Wees getrouw tot den dood, en Ik zal u geven de kroon des levens."

Amen.