De vijf zintuigen: Natuurlijk én geestelijk.

Wanneer we nadenken over hoe God ons geschapen heeft, realiseren we ons vaak niet hoe diep Zijn wijsheid reikt. We zijn vertrouwd met onze vijf zintuigen; zien, horen, ruiken, proeven en voelen, maar wist je dat de Bijbel hierover spreekt als "de vijf operaties van de Heer"? En nog verrassender: dezelfde structuur die God gebruikte voor ons natuurlijke lichaam, past Hij ook toe op Zijn geestelijke lichaam, de gemeente. Laten we deze fascinerende waarheid onderzoeken en ontdekken hoe dit ons geloof verdiept.

De vijf natuurlijke operaties

In Jezus Sirach (Ecclesiasticus) 17:5-7 lezen we een opmerkelijke beschrijving van wat God aan de mens gaf:

"En voor het zesde heeft hij hun het vernuft geschonken, uit delende zijn gaven, en voor het zevende, de spraak."

Let op de volgorde: eerst de vijf zintuigen, dan verstand, en pas daarna spraak. Dit is geen toeval. God gaf ons eerst de mogelijkheid om waar te nemen, voordat Hij ons de capaciteit gaf om te begrijpen wat we waarnemen. En pas nadat we kunnen begrijpen, krijgen we de gave van spraak.

In onze Nederlandse samenleving zien we vaak het tegenovergestelde: mensen praten voordat ze nadenken, oordelen voordat ze begrijpen. Hoeveel conflicten op werk, in families en zelfs in kerkgemeenten zouden vermeden worden als we deze Goddelijke volgorde zouden respecteren? Eerst waarnemen, dan begrijpen, en pas dan spreken.

Waarom deze volgorde?

De Bijbel legt uit dat verstand noodzakelijk is om de vijf zintuigen goed te gebruiken. Zonder verstand worden onze zintuigen misleid. We zien dingen verkeerd, horen wat we willen horen, en interpreteren de wereld door een gevallen perspectief.

Spreken komt als laatste omdat het wijzer is om eerst te begrijpen voordat je je mond opent. Spreuken 18:13 bevestigt dit: "Wie antwoordt voordat hij gehoord heeft, het is hem dwaasheid en schande." En Jakobus 1:19 waarschuwt ons: "Een ieder zij snel om te horen, traag om te spreken, traag tot toorn."

Denk eens na over hoeveel problemen ontstaan doordat we deze wijsheid negeren. In vergaderingen, discussies op sociale media, zelfs in pastorale gesprekken, hoeveel schade wordt aangericht door woorden die gesproken worden zonder eerst goed te luisteren en te begrijpen?

Het vullen van de zintuigen met verstand

Jezus Sirach (Ecclesiasticus) 17:6 gaat verder:

"Met wetenschap des verstands heeft hij hen vervuld, en hun hetgeen goed en kwaad is getoond.."

God vulde niet alleen onze zintuigen met de capaciteit om waar te nemen, maar met verstand om te onderscheiden. Onze ogen moeten verstand hebben om te weten waar naar te kijken en waar niet naar te kijken. Onze oren moeten verstand hebben om te weten waar naar te luisteren en wat te negeren. Ons hart moet verstand hebben om te weten waar emotioneel bij betrokken te raken en waar afstand van te houden.

In een tijd waarin we overspoeld worden met informatie, sociale media, nieuws, reclame, meningen, is het belangrijker dan ooit om onze zintuigen met Bijbels verstand te vullen. Niet alles wat je kunt zien, moet je bekijken. Niet alles wat je kunt horen, moet je aanhoren. Filippenzen 4:8 geeft ons de maatstaf: "Al wat waar is, al wat waardig, al wat rechtvaardig is, al wat rein is, al wat liefelijk is, al wat welluidend is, als er enige deugd is en als er iets prijzenswaardigs is, bedenkt dat."

De boom van kennis van goed en kwaad

Genesis 2:16-17 vertelt ons over de boom van kennis van goed en kwaad in de hof van Eden:

"En de HEERE God gebood de mens, zeggende: Van alle bomen dezer hof zult gij vrijelijk eten; maar van den boom der kennis des goeds en des kwaads, daarvan zult gij niet eten; want ten dage als gij daarvan eet, zult gij den dood sterven."

Dit is belangrijk: er bestaat kennis van goed én kennis van kwaad. Beide vormen van kennis zijn toegankelijk voor onze vijf zintuigen. De vraag is: welke kennis laten we ons zintuigen vullen?

De val: Wanneer zintuigen misleid worden

In Genesis 3 zien we hoe de slang (Satan) Eva benadert met dezelfde informatie die God gaf, maar met een totaal andere intentie:

God zei: "Want ten dage als gij daarvan eet, zult gij den dood sterven." (Genesis 2:17)

Satan zei: "Gij zult den dood niet sterven. Maar God weet, dat, ten dage als gij daarvan eet, zo zullen uw ogen geopend worden, en zult als God wezen, kennende goed en kwaad." (Genesis 3:4-5)

Let op het patroon: eerst een leugen ("Gij zult den dood niet sterven"), dan een waarheid ("uw ogen zullen geopend worden"), dan weer een misleiding ("zult als God wezen"). Dit is de gespleten tong van de slang – een mengeling van waarheid en leugen die bedoeld is om te misleiden.

We zien dit patroon vandaag de dag overal. Valse leraren beginnen met waarheid om vertrouwen te winnen, mengen er dan leugens doorheen. "Ja, je moet gedoopt worden, maar in de titels Vader, Zoon en Heilige Geest volstaat." "Ja, je hebt de Heilige Geest nodig, maar spreken in tongen is niet voor iedereen." "Ja, God geneest, maar dat was alleen voor de apostelen." Waarheid gevolgd door leugen, precies zoals de slang het deed.

Adam's dood: Geestelijk en fysiek

Toen Adam at van de verboden vrucht, stierf hij inderdaad. Niet meteen fysiek, hij werd 930 jaar oud (Genesis 5:5), maar geestelijk stierf hij onmiddellijk. Hij verloor de eigenschappen van God, de rechtstreekse gemeenschap, de heiligheid. Zoals Romeinen 5:12 het uitdrukt: "Daarom, gelijk door één mens de zonde in de wereld ingekomen is, en door de zonde de dood; en alzo de dood tot alle mensen doorgegaan is, in welken allen gezondigd hebben."

De slang: Meester in bedrog

Openbaring 12:9 geeft ons meer inzicht in de vijand:

"En die grote draak werd geworpen, de oude slang, genaamd de duivel en de satan, die de gehele wereld verleidt; hij werd op de aarde geworpen, en zijn engelen werden met hem geworpen."

De slang wordt ook "de oude slang" genoemd, de meester van bedrog. Let op de kenmerken:

Subtiel en slim

Genesis 3:1 zegt dat de slang "listiger was dan al het gedierte des velds." Satan is niet dom; hij is extreem intelligent en manipulatief. Hij weet precies hoe hij de waarheid moet verdraaien om zijn doelen te bereiken.

In Nederland leven we in een cultuur die trots is op haar rationaliteit en openheid. Maar juist deze openheid maakt ons kwetsbaar voor subtiele misleiding. We accepteren "alle waarheid" zonder te testen of iets wel echt waarheid is volgens Gods Woord. 1 Thessalonicenzen 5:21 zegt: "Beproeft alle dingen; behoudt het goede."

De gespleten tong

Zoals een slang een gespleten tong heeft, één tong maar met twee uiteinden, zo spreekt Satan: waarheid vermengd met leugen. Dit maakt zijn bedrog zo gevaarlijk. Als het pure leugen was, zouden we het gemakkelijk herkennen. Maar door waarheid met leugen te mengen, misleidt hij zelfs oprechte gelovigen.

Denk aan hoe dit werkt in moderne theologie: "God is liefde" (waarheid) "dus Hij veroordeelt niemand" (leugen). "Jezus Christus stierf voor onze zonden" (waarheid) "dus we hoeven ons niet te bekeren" (leugen). "De Bijbel is Gods Woord" (waarheid) "maar sommige delen zijn niet meer relevant voor vandaag" (leugen).

Verstikking en verwarring

Een slang verstikt zijn prooi door zich eromheen te wikkelen, waardoor de ademhaling wordt belemmerd. Zo werkt Satan met onze gedachten. Hij omcirkelt ons denken met verwarring, twijfel en angst, totdat we niet meer helder kunnen denken over God.

2 Corinthiërs 10:4-5 spreekt hierover: "Want de wapenen onzer strijd zijn niet vlezelijk, maar krachtig door God tot nederwerping van vestingen; wij werpen de overleggingen neder, en elke hoogte, die zich verheft tegen de kennis van God, en wij nemen gevangen allen gedachte tot de gehoorzaamheid van Christus."

Aanval op het hoofd

Een slang begint nooit bij de voeten van zijn prooi, maar bij het hoofd. Waarom? Omdat als het hoofd verslagen is, is de hele strijd voorbij. Satan richt zijn aanvallen op ons denken, onze gedachten, onze overtuigingen. Als hij ons denken kan beheersen, beheerst hij ons hele leven.

Romeinen 12:2 waarschuwt daarom: "En wordt dezer wereld niet gelijkvormig; maar wordt veranderd door de vernieuwing uws verstands, opdat gij moogt beproeven, welke de goede, en welbehagelijke en volmaakte wil van God zij."

Kennis van goed en kwaad vandaag

De boom van kennis van goed en kwaad bestaat niet meer fysiek in een hof, maar de principes zijn nog steeds actief. Kennis, of het nu goed of kwaad is, begint als een zaad. Iemand moet die informatie in je planten. Na verloop van tijd begint het te groeien en zich te ontwikkelen.

Het planten van kennis

Denk terug aan de hof van Eden. De slang kwam niet zomaar even langs. Hij plantte twijfel: "Heeft God werkelijk gezegd...?" (Genesis 3:1). Dit was het zaad. Eva herhaalde wat God gezegd had, maar de slang bleef doorgaan met zijn misleiding totdat het zaad wortel schoot.

In onze tijd wordt er constant kennis in ons geplant, door het onderwijs, de media, collega's, zelfs door predikers achter de kansel. De vraag is: welke kennis laten we wortel schieten? Galaten 6:7-8 waarschuwt: "Dwaalt niet; God laat Zich niet bespotten; want zo wat de mens zaait, dat zal hij ook maaien. Want die in zijn vlees zaait, zal uit het vlees verderfenis maaien; maar die in den Geest zaait, zal uit den Geest het eeuwige leven maaien."

Herkennen van valse leer

Satan heeft dezelfde tactieken vandaag. Hij mengt waarheid met leugen. Enkele voorbeelden van deze gespleten tong in moderne kerkleer:

• "Ja, je moet gedoopt worden" (waarheid), "maar de manier maakt niet uit, zolang je het maar doet" (leugen). Handelingen 2:38 is echter glashelder: "Bekeert u, en een iegelijk van u worde gedoopt in den Naam van Jezus Christus, tot vergeving der zonden; en gij zult de gave des Heiligen Geestes ontvangen."

• "Ja, je hebt de Heilige Geest nodig" (waarheid), "maar spreken in tongen is niet het bewijs" (leugen). Handelingen 10:44-46 toont dat toen de Heilige Geest op de heidenen viel, "want zij hoorden hen met tongen spreken en God groot maken."

• "Ja, God geneest" (waarheid), "maar dat was alleen voor de tijd van de apostelen" (leugen). Hebreeën 13:8 verklaart: "Jezus Christus is gisteren en heden dezelfde, en in der eeuwigheid."

• "Ja, vrouwen zijn belangrijk in de kerk" (waarheid), "dus kunnen ze predikster zijn" (leugen). 1 Timotheüs 2:12 zegt duidelijk: "Maar ik laat de vrouw niet toe, dat zij lere, noch over den man heerse, maar wil, dat zij in stilheid zij."

Deze vermengingen zijn overal in de Nederlandse religieuze wereld. Kerken die beweren Bijbels te zijn, maar fundamentele leerstellingen compromitteren om "relevant" te blijven of "inclusief" te zijn. Maar 2 Timotheüs 4:3-4 voorspelde dit al: "Want er zal een tijd zijn, wanneer zij de gezonde leer niet zullen verdragen; maar kittelachtig zijnde van gehoor, zullen zij zichzelven leraars opgaderen, naar hun eigen begeerlijkheden; en zullen hun gehoor van de waarheid afwenden, en zullen zich keren tot fabelen."

Van natuurlijk naar geestelijk: De vijf operaties in de kerkgemeente

Nu we de natuurlijke vijf zintuigen begrijpen, kunnen we de geestelijke toepassing zien. Net zoals God het natuurlijke lichaam vijf zintuigen gaf om te functioneren, gaf Hij Zijn geestelijke lichaam, de kerkgemeente, ook vijf operaties om te functioneren.

Efeze 4:11-12 legt dit uit:

"En Dezelfde heeft gegeven sommigen tot apostelen, en sommigen tot profeten, en sommigen tot evangelisten, en sommigen tot herders en leraars; tot de volmaking der heiligen, tot het werk der bediening, tot opbouwing des lichaams van Christus."

De vijfvoudige bediening

1. Apostelen; Het fundament leggende gezag en visie

2. Profeten; Openbaring en geestelijk inzicht

3. Evangelisten; Het verspreiden van het Evangelie

4. Herders (Pastors); Zorg en begeleiding van de kerkgemeente

5. Leraars; Onderwijs en verdieping in Gods Woord

Net zoals je natuurlijke lichaam alle vijf zintuigen nodig heeft om gezond te functioneren, heeft de kerkgemeente alle vijf deze bedieningen nodig om geestelijk gezond te zijn.

Een veelvoorkomende dwaling

Veel kerken vandaag zeggen: "We hebben geen apostelen meer nodig, geen profeten meer. Die waren alleen voor de eerste eeuw." Maar dit is als zeggen: "We hebben geen ogen meer nodig, geen oren meer. Die waren alleen voor kinderen."

Stel je voor dat je alleen een oor had. Je zou kunnen horen, maar niet zien, niet ruiken, niet proeven, niet voelen. Je zou zwaar gehandicapt zijn. Zo zijn kerken die alleen herders en leraars hebben, zonder apostelen, profeten en evangelisten, geestelijk gehandicapt. Ze kunnen sommige dingen, maar functioneren niet zoals God het bedoeld heeft.

De Bijbel zegt duidelijk waarom deze vijf bedieningen gegeven zijn: "tot de volmaking der heiligen, tot het werk der bediening, tot opbouwing des lichaams van Christus" (Efeze 4:12). Zolang de kerkgemeente nog niet volmaakt is, zolang we nog het werk der bediening moeten doen, zolang het lichaam van Christus nog opgebouwd moet worden, hebben we alle vijf deze functies nodig.

Efeze 4:13 maakt het nog duidelijker:

"Totdat wij allen zullen komen tot de enigheid des geloofs en der kennis van den Zoon van God, tot een volkomen man, tot de mate van de grootte der volheid van Christus."

Pas wanneer we allemaal tot deze volmaaktheid zijn gekomen, wat pas gebeurt bij de wederkomst van Christus, zijn deze bedieningen niet meer nodig.

Het geestelijke geboorteproces

De vergelijking tussen natuurlijk en geestelijk gaat nog dieper. Laten we kijken naar hoe nieuw leven ontstaat, zowel natuurlijk als geestelijk.

Natuurlijke geboorte

Wanneer een man en vrouw samenkomen, vindt er bevruchting plaats. De vrouw heeft een eicel die beschermd wordt door een wand. Binnen die eicel zijn de kenmerken van de vrouw. De man brengt zaad dat de kenmerken van de man bevat.

Uit miljoenen zaadcellen bereikt er uiteindelijk één de eicel. Wanneer bevruchting plaatsvindt, komt de intelligentie van zowel moeder als vader samen. Het kind dat gevormd wordt, heeft eigenschappen van beide ouders.

Het ongeboren kind wordt gevormd in water (vruchtwater), in duisternis (de baarmoeder), door de kracht van het leven. Binnen de vrouw is bloed, water en geest (haar levenskracht). Het kind is voor negen maanden via de navelstreng verbonden met de moeder, dit is hoe het gevoed wordt.

Geestelijke geboorte

Op precies dezelfde manier werkt geestelijke geboorte. Een prediker moet het Woord van God "uitstorten" in de kerkgemeente (de bruid van Christus). Lucas 8:11 zegt: "De zaaier zaait het Woord." Het zaad is het Woord van God.

Galaten 4:19 gebruikt zelfs de terminologie van bevalling: "Mijn kinderkens, die ik wederom met smarten bare, totdat Christus in u een gestalte verkrijgt."

Let op: Paulus, een man, spreekt over "baren." Natuurlijk kunnen mannen niet fysiek baren, maar geestelijk kan een man "zwanger" zijn met het Woord van God. Net zoals een kind beweegt in de buik van een zwangere vrouw, zo beweegt de Heilige Geest in iemand die het Woord van God draagt.

Water, bloed en geest

1 Johannes 5:7-8 verbindt dit alles:

"Want drie zijn er, die getuigen in den hemel: de Vader, het Woord, en de Heilige Geest; en deze drie zijn één. En drie zijn er, die getuigen op de aarde: de Geest, en het water, en het bloed; en deze drie zijn tot één."

Nieuw leven, zowel natuurlijk als geestelijk, komt voort uit water, bloed en geest. Bij natuurlijke geboorte is er vruchtwater, het bloed van de moeder, en de levensgeest. Bij geestelijke geboorte is er het water van de doop, het bloed van Jezus, en de Heilige Geest.

Dit verklaart waarom de Bijbel zo veel nadruk legt op waterdoop. Het is niet slechts een symbool of een traditioneel ritueel. Het is onderdeel van het geestelijke geboorteproces zelf. Johannes 3:5 is absoluut: "Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Zo iemand niet geboren wordt uit water en Geest, hij kan in het Koninkrijk Gods niet ingaan." Water én Geest, beide zijn noodzakelijk.

De prediker: Geestelijke verwekker

Voor natuurlijke geboorte moet een man opgewonden worden. Voor geestelijke geboorte moet de prediker gezalfd worden. De zalving is de geestelijke "opwinding" die hem in staat stelt krachtig het Woord te verkondigen.

Lucas 4:18 beschrijft dit:

"De Geest des Heeren is op Mij, daarom heeft Hij Mij gezalfd, om den armen het Evangelie te verkondigen; Hij heeft Mij gezonden, om de gebrokenen van harte te genezen, om den gevangenen loslating te prediken, en den blinden het gezicht, om de verslagenen heen te zenden in vrijheid."

Let op de volgorde:

1. De Geest van de Heer is op Mij

2. Daarom heeft Hij Mij gezalfd

3. Om te prediken

Zonder zalving is er geen kracht in de prediking. Zonder kracht in de prediking is er geen bevruchting. Zonder bevruchting is er geen nieuw leven.

De voortdurende zwangerschap van de kerkgemeente

Handelingen 2:47 zegt dat "de Heere dagelijks toedeed aan de gemeente, die behouden werden." Dagelijks! De kerkgemeente is constant "zwanger" met nieuw leven. Elke keer dat het Woord wordt verkondigd in kracht en waarheid, vindt er bevruchting plaats. Nieuwe zielen worden geboren in het Koninkrijk.

Dit is waarom een kerkgemeente die geen groei ziet, een probleem heeft. Of het zaad (het Woord) wordt niet correct verkondigd, of er is geen zalving op de prediking, of de "baarmoeder" (de gemeente) is niet vruchtbaar omdat er niet in geloof wordt ontvangen. Een gezonde, gehoorzame kerkgemeente onder gezalfd leiderschap zal altijd groeien, omdat God Zijn Woord niet ledig laat terugkeren (Jesaja 55:11).

Samenvatting en toepassing

Laten we alles bij elkaar brengen:

De natuurlijke vijf operaties

God gaf ons vijf zintuigen om de wereld waar te nemen. Hij vulde deze zintuigen met verstand, zodat we kunnen onderscheiden tussen goed en kwaad. Hij gaf ons spraak als laatste, opdat we zouden begrijpen voordat we spreken.

De geestelijke vijf operaties

God gaf de kerkgemeente vijf bedieningen, apostelen, profeten, evangelisten, herders en leraars, om geestelijk te functioneren en te groeien tot volmaaktheid in Christus.

De vijand: De slang

Satan, de oude slang, is subtiel en misleidend. Hij mengt waarheid met leugen, zijn "gespleten tong." Hij richt zich op ons denken, probeert ons te verstikken met verwarring en twijfel. We moeten zijn tactieken kennen om niet misleid te worden.

Het geboorteproces

Zowel natuurlijk als geestelijk leven wordt geboren uit water, bloed en geest. De prediker moet gezalfd zijn om het Woord (zaad) uit te storten in de kerkgemeente (bruid), opdat Christus gevormd wordt in gelovigen.

Praktische toepassing voor ons leven

Wees selectief met je zintuigen

In de Nederlandse samenleving worden we overspoeld met informatie. Sociale media, nieuws, entertainment, alles vecht om onze aandacht. Pas Filippenzen 4:8 toe: vul je ogen, oren en gedachten alleen met wat waar, waardig, rechtvaardig, rein en liefelijk is. Dit vereist discipline en bewuste keuzes.

Denk voordat je spreekt

In een cultuur van instant reacties, direct reageren op WhatsApp, meteen een mening geven op sociale media, doe het tegenovergestelde. Neem tijd om te luisteren, te begrijpen, en pas dan te reageren. Jakobus 1:19 is nog steeds relevant: "snel om te horen, traag om te spreken."

Toets alles aan Gods woord

Elke leer, elke theologie, elke prediking, toets het aan de Bijbel. Niet aan tradities, niet aan wat je ouders leerden, niet aan wat populair is. 1 Thessalonicenzen 5:21: "Beproeft alle dingen; behoudt het goede." Als iets in strijd is met Gods Woord, verwerp het, hoe mooi het ook klinkt.

Herken de volledige kerkgemeente

Als je deel uitmaakt van een kerkgemeente die zegt dat apostelen en profeten niet meer bestaan, vraag jezelf dan af: hoe kan de kerkgemeente volmaakt worden zonder alle vijf functies die God daarvoor gaf? Efeze 4:11-13 is duidelijk, deze bedieningen blijven totdat we allen tot eenheid en volmaaktheid komen.

Zorg voor geestelijke bevruchting

Zet jezelf onder gezalfd onderwijs. Niet alleen op zondag, maar dagelijks. Lees de Bijbel, bestudeer het, laat het Woord in je wortelen. Dit is hoe Christus in je gevormd wordt. Galaten 4:19 spreekt over dit proces, het is niet instant, maar progressief.

Wees alert op valse leer

Leer Satan's tactieken herkennen. Wanneer iemand waarheid mengt met leugen, een Bijbelvers gebruikt maar de betekenis verdraait, kerkgemeentes het belang van waterdoop in Jezus' Naam bagatelliseert of spreekt tegen de noodzaak van de Heilige Geest met tongentaal, wees op je hoede. 2 Corinthiërs 11:14-15 waarschuwt dat Satan zich voordoet als een engel des lichts, en zijn dienaren als dienaren der gerechtigheid.

Conclusie

God's plan voor ons, zowel natuurlijk als geestelijk, is perfect ontworpen. Onze vijf natuurlijke zintuigen weerspiegelen de vijf geestelijke bedieningen in de kerkgemeente. Beide zijn nodig voor gezond functioneren.

Satan's strategie is altijd hetzelfde geweest: waarheid vermengen met leugen, twijfel zaaien, verwarring creëren. Maar wanneer we Gods Woord kennen, Zijn tactieken herkennen, en in gehoorzaamheid wandelen, kunnen we standvastig blijven.

De kerkgemeente groeit wanneer het Woord in kracht wordt verkondigd, wanneer gelovigen het in geloof ontvangen, en wanneer alle vijf de bedieningen functioneren zoals God het bedoeld heeft. Dit is geen menselijke wijsheid of organisatorische strategie, dit is het Goddelijke plan dat Hij vanaf het begin heeft ontworpen.

Laten we daarom:

• Onze zintuigen vullen met Gods waarheid

• Begrijpen voordat we spreken

• Alle dingen toetsen aan de Schrift

• De volledige gemeente van Christus erkennen en ondersteunen

• Ons onderwerpen aan gezalfd leiderschap

• Standvastig blijven tegen misleiding

Romeinen 12:2 vat het perfect samen:

"En wordt dezer wereld niet gelijkvormig; maar wordt veranderd door de vernieuwing uws verstands, opdat gij moogt beproeven, welke de goede, en welbehagelijke en volmaakte wil van God zij."

Moge God ons helpen om zowel met onze natuurlijke als geestelijke zintuigen Hem te dienen, Zijn waarheid te erkennen, en te groeien tot de volheid van Christus.

Amen.