Mensgemaakte religie: Wanneer de kerk zichzelf boven God stelt.

Een eerlijk gesprek over valse leer, geldzucht, leugens en de roep om terug te keren tot het onvervalste Woord van God

Wat is mensgemaakte religie?

Er is in onze tijd iets gaande in kerken, gemeenten en op televisie dat God niet kent. Het lijkt op godsdienst. Het gebruikt de naam van Jezus Christus. Het heeft mooie gebouwen en professionele diensten. Maar wanneer je het naast de Bijbel legt, het enige absolute gezag dat God ons gegeven heeft, dan blijkt het een lege huls te zijn: mensgemaakte religie.

Mensgemaakte religie is niet nieuw. Al in de tijd van Jeremia waarschuwde God zijn volk voor leiders die praatten in zijn naam zonder zijn opdracht. Zij troostten mensen met leugens, beloofden vrede terwijl er geen vrede was, en leefden zelf in zonde terwijl ze anderen voorgingen.

"Ik heb bij de profeten van Jeruzalem iets afschuwelijks gezien: zij plegen overspel en wandelen in leugens." Jeremia 23:14

Dit is geen beschrijving van mensen van duizenden jaren geleden. Dit is een beschrijving van wat vandaag op onze beeldschermen te zien is, in onze kerkgebouwen te horen is, en in onze samenleving zijn invloed uitoefent. Deze blog wil eerlijk zijn, ook al doet eerlijkheid pijn. Want God verdient eerlijkheid boven alles.

Illustratie

Stel je voor: een bakker die zegt dat zijn brood puur tarwe is, maar het stilletjes versnijdt met zaagsel. Wie het eet wordt niet verzadigd, maar wie de reclame gelooft, denkt dat hij het beste brood ter wereld heeft. Zo is mensgemaakte religie: het lijkt op het echte, maar het voedt niet. Het geeft een gevoel van volheid zonder dat de honger werkelijk gestild wordt.

De welvaartsleer: een leugen in goddelijke kleding

Een van de meest wijdverspreide vormen van mensgemaakte religie in onze tijd is de zogeheten welvaartsleer. De boodschap is simpel: als je gelooft, als je geeft, als je positief denkt, dan zal God je belonen met rijkdom, gezondheid en succes. Het klinkt aantrekkelijk. Wie wil er niet gezegend worden?

Maar de Bijbel spreekt een heel andere taal. Ware rijkdom, ware prosperiteit, is niet te meten in geld of bezit. Het is de kennis, wijsheid en het begrip van wie God is.

"Jezus zeide tot hem: Zo gij volmaakt wilt zijn, ga heen, verkoop uw have, en geef ze den armen, en gij zult een schat hebben in de hemelen; en kom herwaarts, en volg Mij." Mattheüs 19:21

"Want de armen zult gij altijd bij u hebben, maar Mij zult gij niet altijd hebben." Mattheüs 26:11

Jezus Christus zei zelf: de armen zijn altijd onder ons. Armoede is niet een teken van gebrek aan geloof. Jezus Christus zelf had geen huis, geen rijkdom, geen aardse bezittingen. Hij zei: "De vossen hebben holen en de vogels des hemels nesten, maar de Zoon des mensen heeft geen plaats om het hoofd neder te leggen" (Mattheüs 8:20). Als de Heer zelf in armoede leefde, welke Bijbelse grond is er dan om zijn volgelingen rijkdom te beloven?

"Ware welvaart is niet het hebben van een groot huis, maar het kennen van de grote God."

De welvaartsleer trekt mensen aan omdat zij inspeelt op reële nood. In Nederland hebben mensen te maken met stijgende huren, armoede, schulden, werkloosheid. Wie dan hoort dat God rijkdom wil geven als je maar genoeg geeft aan de kerk, die geeft. Maar dat is misbruik van hoop. Het is de godsdienst als verdienmodel.

"Want de wortel van alle kwaad is de geldzucht, door welke sommigen, die daarnaar getracht hebben, van het geloof zijn afgedwaald en zichzelf met vele smarten hebben doorstoken." 1 Timotheüs 6:10

Illustratie

Een vertegenwoordiger klopt bij je aan en belooft dat je auto wekelijks gratis getankt wordt, maar alleen als je nu €500 betaalt. Je betaalt. Er komt niets. Zo werkt de welvaartsleer: de belofte klinkt te mooi, de betaling is concreet, en de gelovige staat met lege handen.

Valse profeten: wie zijn ze en hoe herken je ze?

God waarschuwt in zijn Woord uitdrukkelijk voor valse profeten. Ze zijn er niet alleen geweest in de oude tijden, ze zijn er nu. Ze verschijnen op televisie, op sociale media, in grote zalen. Ze spreken met overtuiging en ze spreken in Gods naam. Maar zijn zij werkelijk door God gestuurd?

"Maar er zijn ook valse profeten onder het volk geweest, zoals er ook onder u valse leraars zullen zijn, die verderfelijke sekten heimelijk zullen invoeren." 2 Petrus 2:1

"Want zulke mensen zijn valse apostelen, bedrieglijke arbeiders, die zich voordoen als apostelen van Christus." 2 Korinthiërs 11:13

Kenmerken van valse profeten

Hoe herken je een valse profeet of een valse leraar? De Bijbel geeft duidelijke kenmerken:

• Ze spreken vanuit hun eigen hart, niet vanuit Gods Woord. "De profeten profeteren leugen in mijn naam; Ik heb hen niet gezonden" (Jeremia 14:14)

• Ze leven in overspel en leugen, meerdere huwelijken, ontrouw, terwijl ze voorgaan als geestelijk leider (Jeremia 23:14)

• Ze besturen de kudde door eigen autoriteit, niet door de stem van God, maar door hun eigen wil (Jeremia 5:31)

• Ze profeteren voor geld, wanneer er niet betaald wordt, is er geen profetie (Micha 3:11)

• Ze trooosten mensen met leugens, ze zeggen "vrede, vrede" terwijl er geen vrede is (Jeremia 6:14)

Illustratie

Stel je een dokter voor die geen medicijnen mag voorschrijven, geen diploma heeft, en zijn patiënten instrueert om zelf geld in een envelop te doen en naar hem op te sturen als geneesmiddel. Iedereen zou zo iemand als gevaarlijk beschouwen. Maar wanneer hetzelfde in een religieuze context gebeurt, kijken mensen weg. De Bijbel maakt echter geen onderscheid: valse leiding is valse leiding, of het nu in een ziekenhuis is of in een kerkgebouw.

Een bijzonder zorgwekkend patroon is wanneer de kerk een familiebedrijf wordt: de leider is de predikant, zijn partner is "de first lady", het kind is de penningmeester, de neef is de diaken. Dit is geen kerk, dit is een onderneming die de naam van God gebruikt. De Bijbel stelt duidelijke en zelfloze eisen aan voorgangers (1 Timotheüs 3:1-7), en familiaire nepotisme staat daar niet bij.

Geld en het huis van God

Geld is noodzakelijk om een gemeente draaiende te houden. Dat is een eerlijk feit. Huur, warmte, materialen, dat kost iets. Maar er is een fundamenteel verschil tussen het onderhoud van een gemeente en het verrijken van een predikant.

"Gij zijt door God duur gekocht; wordt geen slaven der mensen." 1 Korinthiërs 7:23

"Gratis hebt gij het ontvangen, geeft het gratis." Mattheüs 10:8

Jezus Christus stuurde zijn discipelen uit zonder betaling voor het prediken. Paulus werkte met zijn handen als tentmaker terwijl hij kerken stichtte (Handelingen 18:3). Petrus preekte op de Pinksterdag, niemand betaalde hem. Het Evangelie is geen verdienmodel. Het is een gave.

Wanneer een predikant zijn gemeente vertelt dat God hem specifiek heeft gezegd dat er vanavond €20.000 in de zaal zit en dat die gegeven moet worden voor een zegen, dan is dat geen goddelijke openbaring. Dat is manipulatie. En manipulatie met de naam van God is godslastering.

Let op dit patroon: Sommige leraars zeggen dat God nooit spreekt, tot het offermoment aanbreekt. Dan ineens heeft God gezegd dat jij specifiek moet geven. Als God alleen spreekt over geld, spreekt die stem niet voor God.

"Zo smeekten wij ook Titus, dat, gelijk hij te voren begonnen had, hij ook alzo deze gave van weldadigheid aan u zou voleinden. Maar ik zeg dit niet als een gebod." 2 Korinthiërs 8:6-8

Geven aan God is een vrije, blijde daad. "Een ieder doe, gelijk hij in zijn hart voorgenomen heeft, niet uit droefheid of uit noodzaak, want God heeft een blijmoedigen gever lief" (2 Korinthiërs 9:7). Wanneer geven gepaard gaat met druk, angst of schaamte, is het geen offer aan God meer, maar belasting aan een mens.

Illustratie

Een vader geeft zijn kind een cadeautje. Later wil de vader zijn geld terug, met rente. Was dat dan werkelijk een gave? Zo ook: wanneer God zegt dat je mag geven, en de belofte erbij zet dat je het terugkrijgt mits je genoeg geeft aan de juiste persoon, dan is er geen sprake meer van geven aan God, maar van een zakelijke transactie met God als garantsteller.

De leugen als schuilplaats

Jesaja 28:15 beschrijft iets onthutsends: mensen die bewust een pact sluiten met de leugen. Ze maken de leugen hun toevluchtsoord. Ze weten dat het een leugen is, maar ze zijn er comfortabel in geworden.

"Want gij hebt gezegd: Wij hebben een verbond met de dood gemaakt, en met het rijk der doden hebben wij een verdrag gesloten; wanneer de alles wegspoelende gesel voorbijtrekt, zal hij ons niet bereiken, want wij hebben de leugen tot ons toevluchtsoord gemaakt en onder bedrog hebben wij ons verborgen." Jesaja 28:15

In de context van religieuze leugens betekent dit: er zijn mensen die weten dat hun leer niet Bijbels is, maar er niets aan willen veranderen. Ze zijn comfortabel geworden in het onware. Ze scheiden en hertrouwen, terwijl de Bijbel dit verbiedt (Mattheüs 19:9). Ze accepteren vrouwen in het ambt van predikant, terwijl de Bijbel dit niet toestaat (1 Timotheüs 2:12). Ze leren dat er drie goden zijn, terwijl de Bijbel zegt: "Hoor, Israël: de HEERE onze God is één HEERE" (Deuteronomium 6:4).

Illustratie

Een man rijdt al jaren door een rood stoplicht op dezelfde kruising. Hij weet dat het rood is. Hij is eraan gewend geraakt. Op een dag zegt iemand hem dat het rood is. Hij wordt boos. Niet omdat hij het niet weet, maar omdat gewenning gevaarlijker is dan onwetendheid. Zo is het met religieuze leugens: mensen worden boos niet omdat de waarheid onbekend is, maar omdat ze te lang in de leugen hebben geleefd.

Het gevaarlijkste van de leugen als schuilplaats is dat men er trots op begint te worden. Men noemt zichzelf Baptist, Lutheraan, Pinkster of vrij-evangelisch, niet omdat men de Bijbel heeft bestudeerd en tot die conclusie is gekomen, maar simpelweg omdat men er in geboren is. Traditie is niet hetzelfde als waarheid.

"Tevergeefs eren zij Mij, lerende leringen, die geboden van mensen zijn." Mattheüs 15:9

Een verbond met de dood

Jesaja 28:15 spreekt over een "verbond met de dood". Dat klinkt dramatisch, maar de betekenis is dieper dan het lijkt. De "dood" hier verwijst naar de zonde zelf, "de prikkel des doods is de zonde" (1 Korinthiërs 15:56). Wie een verbond met de zonde sluit, sluit een verbond met de dood.

In de Nederlandse samenleving zien we dit patroon overal. Men weet dat bepaald gedrag schadelijk is, voor zichzelf, voor het gezin, voor de gemeenschap. Maar men heeft er vrede mee gemaakt. Men noemt het "leven", "vrijheid", "wie ben jij om mij iets te zeggen". De Bijbel noemt het een verbond met de dood.

"Want het loon der zonde is de dood, maar de genadegave Gods is het eeuwige leven, door Jezus Christus, onze Heere." Romeinen 6:23

Het zorgwekkende is dat mensen op hoge leeftijd, 60, 70, 80 jaar, nog steeds weigeren te breken met de zonde. Het leven is bijna voorbij. God heeft jaar na jaar genade gegeven, leven verlengd, kansen geboden. En toch wordt die genade niet erkend. God heeft ons jaren gegeven die we niet verdienden, en de enige passende reactie is niet verdere onverschilligheid, maar dankbaarheid en bekering.

"Of veracht gij den rijkdom zijner goedertierenheid en verdraagzaamheid en lankmoedigheid, niet wetende, dat de goedertierenheid Gods u tot bekering leidt?" Romeinen 2:4

Illustratie

Een huurder die al dertig jaar gratis in een huis woont. De eigenaar vraagt nooit huur. Op een dag zegt de eigenaar: "Ik ga het huis nodig hebben." De huurder is verontwaardigd. Maar wie is hier onredelijk? Zo is het met Gods genade: Hij heeft het leven gegeven, dag na dag verlengd, en wanneer Hij vraagt om het terug te geven in dienst van Hem, is de mens verontwaardigd.

Veelgemaakte excuses en Bijbelse weerwoorden

Wanneer mensen geconfronteerd worden met de Bijbelse waarheid over mensgemaakte religie, komen er altijd excuses. Hieronder behandelen we de meest gemaakte excuses, eerlijk en Bijbels.

Excuus: "Het maakt niet uit welke kerk je bezoekt, we dienen allemaal dezelfde God."

Bijbels antwoord: Dit is misschien het meest gehoorde excuus, en het is tegelijkertijd het gevaarlijkste. Als het niet uitmaakte wat je gelooft, waarom schreef Paulus dan zeven brieven om gemeenten te corrigeren? Waarom waarschuwde Jezus Christus voor valse profeten? Als alle wegen naar God leiden, maakt de Bijbel zichzelf zinloos.

"Jezus zeide tot hem: Ik ben de weg, en de waarheid, en het leven. Niemand komt tot de Vader dan door Mij." Johannes 14:6

"Er is één lichaam en één Geest, gelijkerwijs gij ook geroepen zijt tot één hoop uwer roeping; één Heere, één geloof, één doop." Efeziërs 4:4-5

Er is één geloof. Dat betekent dat niet alles juist kan zijn. De Bijbel spreekt van één God, één weg, één waarheid. Wie zegt dat het niet uitmaakt, zegt feitelijk dat de Bijbel niet uitmaakt.

Excuus: "Mijn voorganger heeft mij altijd goed geholpen, hij is een goed mens."

Bijbels antwoord: Iemand kan persoonlijk vriendelijk zijn en toch verkeerd leren. Satan zelf vermomt zich als een engel des lichts (2 Korinthiërs 11:14). Vriendelijkheid en aardige persoonlijkheid zijn geen bewijs van goddelijke zending. Het bewijs van een echte profeet is of zijn woorden overeenstemmen met Gods Woord, niet of hij aardig is.

"Wacht u van de valse profeten, welke in schaapsklederen tot u komen, maar van binnen zijn zij grijpende wolven." Mattheüs 7:15

Excuus: "Ik geef aan de kerk omdat God mij dan zal zegenen met meer geld."

Bijbels antwoord: Dit maakt van God een zakenpartner in plaats van Heer. De Bijbel leert geven vanuit liefde en dankbaarheid, niet als investering. Geven om te ontvangen is geen geloof, het is een handelsovereenkomst. Bovendien: als geven automatisch rijkdom bracht, zouden de apostelen de rijkste mensen op aarde zijn geweest. Dat waren ze niet.

"Een ieder doe, gelijk hij in zijn hart voorgenomen heeft, niet uit droefheid of uit noodzaak; want God heeft een blijmoedigen gever lief." 2 Korinthiërs 9:7

Excuus: "Ik ben al zo oud, het heeft geen zin meer om te veranderen."

Bijbels antwoord: De Bijbel kent geen leeftijdsgrens voor bekering. De moordenaar aan het kruis ontving het Koninkrijk in zijn laatste uren (Lucas 23:43). God roept ook de tachtigjarige nog. Sterker: juist wie oud is en Gods genade heeft ontvangen, die staat dieper in de schuld van dankbaarheid. Elke dag die God gegeven heeft is een kans die gebruikt kan worden.

"Keert weder tot Mij, zo zal Ik tot u wederkeren, zegt de HEERE der heerscharen." Maleachi 3:7

Excuus: "De kerk is te streng, God is toch een God van liefde?"

Bijbels antwoord: Ja, God is liefde (1 Johannes 4:8). Maar dezelfde Bijbel die Gods liefde leert, leert ook zijn heiligheid, zijn rechtvaardigheid en zijn oordeel. Een vader die van zijn kind houdt, stelt ook grenzen. Grenzen zijn geen bewijs van haat, ze zijn bewijs van zorg. Wie zegt dat de kerk "te streng" is, vergelijkt die kerk niet met Gods liefde, maar met zijn eigen verlangen naar comfort.

"Want de Heere kastijdt dengene, dien Hij liefheeft, en Hij geselt een iegelijken zoon, dien Hij aanneemt." Hebreeën 12:6

Excuus: "Ik hoef geen kerk, ik kan thuis bidden en de Bijbel lezen."

Bijbels antwoord: Persoonlijk gebed en Bijbellezen zijn kostbaar en noodzakelijk. Maar God heeft de gemeente niet voor niets ingesteld. De Bijbel roept ons op om samen te komen, elkaar te versterken, en samen te groeien. Wie de gemeente mist, mist ook de verantwoording, de broederschap en de gezamenlijke Geest die in de samenkomst werkt.

"En laat ons op elkander acht nemen, tot opscherping der liefde en der goede werken; en laat ons onze onderlinge bijeenkomst niet nalaten." Hebreeën 10:24-25

Excuus: "Ik geloof in God op mijn eigen manier, ik heb geen regels nodig."

Bijbels antwoord: Dit is misschien de meest moderne variant van mensgemaakte religie: een God die precies past bij onze eigen smaak. Maar God heeft zijn wil geopenbaard in zijn Woord, en dat Woord vraagt niet om onze goedkeuring. Het is niet aan ons om God te definiëren naar ons beeld. God heeft zichzelf al geopenbaard.

"Er is een weg, die den mens recht schijnt, maar het einde daarvan zijn wegen des doods." Spreuken 14:12

Aanvullende Bijbelse overwegingen

Naast alles wat hierboven is behandeld, zijn er enkele aanvullende Bijbelse waarheden die direct verband houden met dit onderwerp en die niet onbesproken mogen blijven.

Het gevaar van religieuze familiekringen

In Nederland is het niet ongewoon dat kerkelijke gemeenschappen sterk verbonden zijn aan één familie of één netwerk. Wanneer familierelaties zwaarder wegen dan Bijbelse waarheid, wanneer men een falende leider verdedigt omdat hij "oom" of "neef" is, dan is men de religie boven de waarheid gaan stellen. De Bijbel is duidelijk: de geestelijke waarheid staat boven familietrouw.

"Wie vader of moeder liefheeft boven Mij, is Mij niet waardig; en wie zoon of dochter liefheeft boven Mij, is Mij niet waardig." Mattheüs 10:37

Het gevaar van aangenomen "genezingen"

In sommige gemeenten wordt mensen geleerd dat ze hun ziekte moeten "opeisen" of "claimen". Alsof God een verzekeringsmaatschappij is waarbij men zijn claim indient. Dit is niet Bijbels. God geneest soeverein, naar zijn wil, en hij roept ons op om te bidden, niet om te claimen. Wie een zieke dwingt zijn loopstoel weg te gooien in de naam van geloof, speelt een gevaarlijk spel met andermans leven.

"Is iemand onder u ziek? Dat hij de ouderlingen der gemeente tot zich roept en dat zij over hem bidden." Jakobus 5:14

De doop: meer dan een symbool

In veel kerken is de doop verworden tot een publiek ritueel zonder diep begrip. De baby wordt besprenkeld, de volwassene wordt gedompeld "in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest", en men denkt dat de zaak afgedaan is. Maar de Bijbel leert de doop in de naam van Jezus Christus als een wezenlijk onderdeel van bekering en wedergeboorte.

"Petrus zeide tot hen: Bekeert u, en een iegelijk van u worde gedoopt in den naam van Jezus Christus, tot vergeving der zonden; en gij zult de gave des Heiligen Geestes ontvangen." Handelingen 2:38

Kerstmis, Pasen en andere feesten

Miljoenen mensen vieren jaarlijks de geboorte van Jezus Christus op 25 december en zijn opstanding op een zogenaamde "Paaszondag". Maar geen van beide data staat in de Bijbel. De vroege kerk kende deze feestdagen niet. Dit zijn toevoegingen van menselijke tradities, soms overgenomen uit niet-Bijbelse bronnen, die inmiddels zo diep ingeburgerd zijn dat men ze niet meer ter discussie durft te stellen. Maar de Bijbel zegt: "Gij zult niets toedoen tot hetgeen ik u gebiede" (Deuteronomium 4:2).

"Maar vergeefs eren zij Mij, lerende leringen, die geboden van mensen zijn." Mattheüs 15:9

Het belang van persoonlijke verantwoording

Niemand kan op de dag des oordeels zijn voorganger als excuus gebruiken. "Hij heeft mij zo geleerd" is geen antwoord dat God accepteert. Ieder mens is zelf verantwoordelijk voor zijn of haar geloof en leven. De Bijbel is beschikbaar. De Heilige Geest is gegeven om te leiden. Wie de waarheid zoekt, zal haar vinden.

"Want wij moeten allen voor den rechterstoel van Christus openbaar worden, opdat een ieder wegdrage, hetgeen door het lichaam geschied is, naardat hij gedaan heeft, hetzij goed, hetzij kwaad." 2 Korinthiërs 5:10

De oproep: Kies vandaag

Na alles wat gezegd is, staat er één vraag centraal: aan welke kant sta jij? Niet aan welke kant wil je staan, want velen willen "neutraal" blijven. Maar neutraliteit tegenover God bestaat niet. Wie niet voor Hem is, is tegen Hem.

"Kiest u dan heden, wien gij dienen zult... maar ik en mijn huis, wij zullen den HEERE dienen." Jozua 24:15

Bij De Waarheid Gods geloven wij dat de gemeente geen entertainmentplek is, geen familiebedrijf, geen welvaartsmachine. Het is de plek waar Gods Woord onvervalst klinkt, ook als dat pijn doet. Juist omdat het pijn doet. Want een dokter die je niet de waarheid vertelt om je niet van streek te maken, is geen goede dokter.

Als je leest wat hier staat en je herkent jouw gemeente, jouw voorganger, of jouzelf in deze beschrijvingen, dan is dit het moment. Niet morgen. Vandaag. Kom tot berouw, laat je dopen in de naam van Jezus Christus, ontvang de Heilige Geest, en sluit je aan bij een gemeente die de Bijbel als enige autoriteit erkent.

"Ik zou liever mensen boos op mij maken dan God boos op mij maken."

De wereld kan jou liefhebben en God kan jou haten, die liefde van de wereld is niets waard. God kan jou liefhebben en de wereld kan jou haten, die haat van de wereld doet er niet toe. Kies aan welke kant je wilt staan. Het moment is nu.

"Zie, ik heb u heden voorgesteld het leven en het goede, en den dood en het kwade... Kiest dan het leven, opdat gij levet, gij en uw zaad." Deuteronomium 30:15,19