De christelijke opvoeding: Respect, discipline en gehoorzaamheid.
Bijgewerkt op: 17 uur geleden
Wij leven in een tijd waarin begrippen als respect, gezag, verantwoordelijkheid en gehoorzaamheid steeds vaker worden gerelativeerd. Dat betekent niet dat iedere jongere respectloos is of dat vroegere generaties alles beter deden. Wel is zichtbaar dat veel gezinnen worstelen met grenzen, gezag, sociale media, taalgebruik, verantwoordelijkheid en de vraag wie uiteindelijk richting geeft aan het gezin.
De Bijbel begint niet met een moderne opvoedmethode. Zij begint met God. Het gezin is geen menselijke uitvinding. Daarom moeten ouders en kinderen hun plaats leren verstaan vanuit Gods Woord.
Het gezin als plaats van vorming
Deuteronomium 6:6-7
"Wat ik u heden gebied, zal in uw hart zijn,
Gij zult het uw kinderen inprenten en daarover spreken, wanneer gij in uw huis zit, wanneer gij onderweg zijt, wanneer gij nederligt en wanneer gij opstaat."
Opvoeding is volgens de Schrift veel meer dan zorgen dat een kind zich gedraagt. Het gaat om het vormen van een mens die waarheid leert kennen, verantwoordelijkheid leert dragen, anderen leert dienen en bovenal God leert vrezen.
Het huis is de eerste school. Vader en moeder zijn de eerste voorbeelden. Kinderen leren niet alleen door wat ouders zeggen, maar vooral door wat ouders doen.
Respect begint thuis
Respect kan zichtbaar worden in kleine dingen: groeten wanneer men thuiskomt, luisteren wanneer iemand spreekt, helpen zonder eerst drie keer gevraagd te worden, rekening houden met anderen, een normale toon gebruiken en verantwoordelijkheid nemen voor wat men zelf heeft gebruikt.
Een kind dat leert dat iedereen hem moet dienen, maar zelf niemand hoeft te dienen, leert geen vrijheid maar zelfzucht. Bijbelse vrijheid betekent niet: ik doe wat ik wil. Vrijheid betekent dat wij God kunnen dienen en het goede kunnen doen.
Ouders zonder ruggengraat
Een van de grootste problemen in een gezin ontstaat wanneer ouders zelf hun grenzen niet serieus nemen. Een regel die vandaag streng wordt aangekondigd en morgen zonder uitleg wordt losgelaten, leert een kind dat woorden geen gewicht hebben.
Mattheüs 5:37
"Houdt u aan uw woord. Ja is ja en nee is nee."
Consequent zijn betekent niet dat een ouder nooit van gedachten mag veranderen. Het betekent dat een kind leert dat regels niet afhankelijk zijn van humeur, vermoeidheid of manipulatie.
Ouders zijn niet perfect
Tegelijkertijd moet een Bijbelse boodschap eerlijk zijn: ouders hebben gezag, maar zijn geen kleine goden. Ook ouders kunnen zondigen, verkeerde beslissingen nemen en hun kinderen onrecht aandoen.
Efeziërs 6:4
"En gij, Vaders, verbittert uw kinderen niet, maar voedt hen op in de tucht en in de terechtwijzing des Heren."
Dit vers legt daarom een duidelijke grens aan ouderlijk gezag. De vader krijgt geen onbeperkte macht. Hij krijgt verantwoordelijkheid onder God. Een ouder die vernederd, mishandelt, liegt, steelt of zijn kind provoceert, kan zich niet achter Bijbels gezag verschuilen.
Het eerste gebod met een belofte
Exodus 20:12
"Eer uw vader en uw moeder, opdat uw dagen verlengd worden in het land dat de Here, uw God, u geven zal."
Paulus verbindt dit gebod later aan kinderen: gehoorzaamheid aan ouders behoort bij een leven dat de Heere behaagt. De belofte betekent niet dat ieder gehoorzaam kind automatisch een bepaald aantal jaren zal leven. De Bijbel presenteert het als een goddelijk principe: eer, orde en gehoorzaamheid beschermen het leven; rebellie, roekeloosheid en verharding kunnen grote schade veroorzaken.
(II) TUCHT, DE ROEDE EN HET VERSCHIL TUSSEN BIJBELSE DISCIPLINE EN GEWELD
Spreuken 23:13-14
"Weer de tucht van den jongen niet; als gij hem met de roede zult slaan, zal hij niet sterven.
Gij zult hem met de roede slaan, en zijn ziel van de hel redden."
Dit is een van de teksten die het vaakst wordt aangehaald in discussies over lichamelijke straf. De tekst mag niet worden genegeerd, maar evenmin geïsoleerd worden van de rest van de Schrift.
De Bijbel erkent in het Oude Testament dat lichamelijke correctie binnen de toenmalige samenleving bestond. Tegelijkertijd gebruikt de Schrift het beeld van de roede veel breder: als teken van gezag, leiding, correctie, koningschap en bescherming. Daarom is het te eenvoudig om te zeggen dat iedere vermelding van de roede uitsluitend een opdracht tot lichamelijk slaan is.
Nog belangrijker: nergens geeft de Bijbel ouders toestemming om hun woede op hun kinderen uit te leven. Tucht is geen wraak. Discipline is geen vergelding. Een ouder die een kind pijn doet uit frustratie heeft niet het Bijbelse doel van tucht bereikt.
Tucht is gericht op herstel
Spreuken 13:24
"Die zijn roede inhoudt, haat zijn zoon; maar die hem liefheeft, zoekt hem vroeg [met] tuchtiging."
De bedoeling van tucht is dat een kind leert. De ouder corrigeert omdat hij het kind wil vormen voor het leven. Het doel is niet: ‘Ik zal je laten voelen wie de baas is.’ Het doel is: ‘Ik wil je leren wat goed is, waarom het goed is en hoe je daarin kunt wandelen.’
Berisping kan dieper gaan dan fysieke correctie
Spreuken 17:10
"Een berisping maakt op de verstandige meer indruk dan honderd slagen op een zot/dwaas."
Dit vers is bijzonder belangrijk. Het laat zien dat de kracht van tucht niet automatisch samenhangt met lichamelijke pijn. Een wijs kind kan door één ernstige, liefdevolle berisping diep worden geraakt en veranderen, terwijl een dwaas zelfs na herhaalde straf niet verandert.
Daarom behoort de eerste ‘roede’ van christelijke opvoeding het Woord van God te zijn: waarheid die het geweten aanspreekt, grenzen die helder worden uitgelegd, gevolgen die voorspelbaar zijn en een ouder die zelf een voorbeeld is.
Geen vernedering, geen mishandeling
Een kind slaan uit woede, vernederen, bedreigen, mishandelen of angstig maken is geen bewijs van Bijbelse autoriteit. Ouders behoren zichzelf te beheersen. De vrucht van de Geest omvat zelfbeheersing.
Galaten 5:22-23
"Maar de vrucht van de Geest is liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtmoedigheid, zelfbeheersing.
Tegen zodanige mensen is de wet niet."
Wie een kind wil leren zelfbeheersing, moet die zelf eerst laten zien.
De plaats van lichamelijke correctie vandaag
Een zorgvuldige Bijbelse studie moet ook erkennen dat christenen verschillend omgaan met de vraag of de roede vandaag letterlijk lichamelijke correctie omvat. Sommigen verstaan de tekst als een blijvende ruimte voor beperkte lichamelijke correctie; anderen zien de roede vooral als beeld van gezag en correctie. Wat men ook als uitleg hanteert, de grenzen blijven duidelijk: geen mishandeling, geen woede, geen verwonding, geen vernedering en geen handelen dat het kind beschadigt.
In een moderne rechtsorde moeten ouders bovendien de geldende wet kennen en respecteren. Christelijke vrijheid betekent niet dat iemand boven de wet staat. Handelingen 5:29 gaat over gehoorzaamheid aan God wanneer menselijke bevelen rechtstreeks tegen Gods opdracht ingaan; het is geen algemene vrijbrief om iedere overheidsregel naast zich neer te leggen.
(III) GODS WOORD ALS STAF, ROEDE, ZWAARD, HAMER, VUUR, SCHILD, LAMP EN ZAAD
Het Woord is de eerste tuchtmeester
Als wij willen begrijpen hoe Gods tucht werkt, moeten wij kijken naar de manier waarop God Zijn volk behandelt. God spreekt. Hij waarschuwt. Hij onderwijst. Hij stuurt profeten. Hij geeft tijd tot bekering. Wanneer mensen zich verharden, kan oordeel volgen.
Psalm 119:105
"Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad."
Een lamp slaat niemand. Een lamp laat zien waar iemand loopt. Dat is een fundamenteel beeld voor christelijke opvoeding: laat het kind zien wat goed is en waarom het goed is.
Het Woord als zwaard
Hebreeën 4:12
"Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zo diep, dat het vaneenscheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het schift overleggingen en gedachten des harten."
Het zwaardbeeld spreekt over doordringende kracht. Gods Woord gaat door uiterlijk gedrag heen naar motieven en gedachten. Een ouder kan een kind dwingen stil te zijn, maar alleen waarheid kan het hart leren waarom bepaalde woorden verkeerd zijn.
Het Woord als hamer
Jeremia 23:29
"Is niet mijn woord zo: als een vuur, luidt het woord des Heren, of als een hamer, die een steenrots vermorzelt?"
Een hard hart kan door Gods waarheid worden verbrijzeld. Dat is geen vernietiging van de persoon, maar het einde van koppigheid. De bedoeling van goddelijke correctie is bekering.
Het Woord als vuur
Vuur kan verlichten, verwarmen en zuiveren. Gods Woord ontmaskert wat niet zuiver is en brengt verborgen zaken aan het licht.
Het Woord als schild
Spreuken 30:5
"Alle woord Gods is gelouterd; hun die bij Hem schuilen, is Hij ten schild."
Een schild beschermt. In de opvoeding betekent dit dat kinderen niet alleen moeten leren wat zij niet mogen doen, maar ook waar zij bescherming vinden: waarheid, wijsheid, gebed, gezonde grenzen en een leven onder Gods leiding.
Het Woord als zaad
Jezus gebruikt het beeld van zaad in Zijn onderwijs. Zaad wordt gezaaid en groeit. Zo werkt opvoeding vaak langzaam. Een kind kan vandaag een les afwijzen en jaren later ineens begrijpen waarom vader of moeder die waarschuwing gaf.
Daarom mogen ouders niet wanhopen wanneer verandering niet onmiddellijk zichtbaar is. Zij moeten trouw blijven zaaien.
Het Woord als spiegel
Jakobus 1:22-23
"En weest daders des woords en niet alleen hoorders: dan zoudt gij uzelf misleiden.
Want wie hoorder is van het woord en niet dader, die gelijkt op een man, die het gelaat, waarmede hij geboren is, in een spiegel beschouwt."
Jakobus vergelijkt de hoorder die niets doet met iemand die zichzelf in een spiegel bekijkt en vervolgens wegloopt zonder iets te veranderen. Het Woord laat zien wie wij zijn. Ouders moeten daarom niet alleen zeggen: ‘Mijn kind moet veranderen.’ Zij moeten zichzelf ook voortdurend door dezelfde spiegel laten beoordelen.
(IV) GODS TUCHT OVER ISRAËL: WAARSCHUWING, CORRECTIE, OORDEEL EN HERSTEL
Israël als voorbeeld
1 Korinthe 10:11
"Dit is hun overkomen tot een voorbeeld [voor] [ons] en het is opgetekend ter waarschuwing voor ons, over wie het einde der eeuwen gekomen is."
Israël laat in het Oude Testament zien hoe Gods tucht kan verlopen. God bevrijdt Zijn volk uit Egypte, geeft Zijn geboden, leidt hen in de woestijn en waarschuwt hen herhaaldelijk tegen afgoderij en ongehoorzaamheid.
De geschiedenis van Israël is daarom belangrijk voor de christelijke opvoeding. Een ouder moet leren van Gods geduld, maar ook van Gods ernst.
God spreekt voordat Hij oordeelt
De profeten van Israël kregen voortdurend de opdracht om het volk te waarschuwen. Jesaja, Jeremia, Ezechiël, Amos en anderen riepen het volk op om terug te keren.
Jeremia 3:22
"Keert weder, afkerige kinderen, Ik zal uw afdwalingen genezen.`` Zie, hier zijn wij, wij komen tot U, want Gij zijt de Here, onze God."
Dat patroon is belangrijk. God had niet direct behoefte aan vernietiging. Hij verlangde naar bekering.
De woestijn als plaats van vorming
Deuteronomium 8:2
"Gedenk dan heel de weg, waarop de Here, uw God, u deze veertig jaar in de woestijn heeft geleid, om u te verootmoedigen en u op de proef te stellen ten einde te weten, wat er in uw hart was: of gij al dan niet zijn geboden zoudt onderhouden."
De woestijn was niet alleen straf. Het was ook een school. Israël leerde afhankelijkheid, gehoorzaamheid, vertrouwen en het belang van Gods Woord.
Deuteronomium 8:3
"Ja, Hij verootmoedigde u, deed u honger lijden en gaf u het manna te eten, dat gij niet kendet en dat ook uw vaderen niet gekend hadden, om u te doen weten, dat de mens niet alleen van brood leeft, maar dat de mens leeft van alles wat uit de mond des Heren uitgaat."
Mattheüs 4:4
"Maar Hij antwoordde en zeide: Er staat geschreven: Niet alleen van brood zal de mens leven, maar van alle woord, dat uit de mond Gods uitgaat."
Daarmee zien wij opnieuw dat Gods tucht vooral vormend is.
Achan: verborgen zonde en gevolgen voor de gemeenschap
In Jozua 7 verbergt Achan buit die God had verboden. De zonde blijft niet zonder gevolgen. Het volk lijdt verlies en Achan wordt uiteindelijk geoordeeld.
Het verhaal leert dat zonde niet altijd privé blijft. Ouders leren hun kinderen daarom dat keuzes gevolgen hebben voor anderen.
Eli en zijn zonen
Een belangrijk opvoedingsvoorbeeld is Eli. Zijn zonen, Hofni en Pinehas, misbruikten hun positie. Eli sprak hen aan, maar de geschiedenis laat zien dat zijn optreden niet voldoende was om het kwaad te stoppen.
1 Samuël 2:29
Waarom veracht gij mijn slachtoffer en mijn spijsoffer, die Ik in [mijn] woning voorgeschreven heb, eert gij uw zonen boven Mij, en doet u te goed aan het beste deel van elk spijsoffer van mijn volk Israel?
Hier ligt een ernstige waarschuwing voor ouders: liefde betekent niet dat je verkeerd gedrag beschermt. Een ouder die zijn kind nooit corrigeert uit angst het kind kwijt te raken, kan uiteindelijk meer schade veroorzaken.
Gods tucht is niet willekeurig
In de Bijbel wordt Gods oordeel nooit voorgesteld als een driftbui. Zijn oordeel is verbonden met Zijn heiligheid, Zijn rechtvaardigheid, Zijn verbond en Zijn herhaalde waarschuwingen.
Psalm 145:17
"De Here is rechtvaardig in al zijn wegen, goedertieren in al zijn werken."
Dat is ook een noodzakelijke correctie op een verkeerde voorstelling van God. God is niet wreed. Zijn oordeel is onderdeel van Zijn rechtvaardigheid.
(V) OORLOG, ZIEKTE EN DOOD ALS GODDELIJK OORDEEL IN HET OUDE TESTAMENT
Een moeilijke vraag
Een eerlijke Bijbelstudie kan niet doen alsof het Oude Testament alleen spreekt over zachte woorden. Er waren oorlogen. Mensen stierven. Soms wordt ziekte genoemd als oordeel. Soms treedt God rechtstreeks in met dood of ramp.
Wie daarom zegt: ‘God tuchtigt uitsluitend met woorden en nooit lichamelijk’, gaat verder dan de Bijbel. Tegelijkertijd is het even onjuist om daaruit te concluderen dat ouders daarom lichamelijk geweld tegen kinderen mogen gebruiken. Gods soevereine oordeel is iets anders dan het gezag dat God aan ouders heeft gegeven.
Gods oordeel over Egypte
De plagen in Egypte waren daadwerkelijke, zichtbare oordelen. Water werd bloed, er kwamen plagen, duisternis en uiteindelijk de dood van de eerstgeborenen. Toch was er vooraf een lange reeks waarschuwingen en confrontaties met Farao.
Exodus laat zien dat God niet machteloos is tegenover menselijke hoogmoed. Hij kan een volk oordelen wanneer Hij dat rechtvaardig acht.
Oorlogen in Kanaän
De oorlogen rond Kanaän behoren tot de moeilijkste passages van het Oude Testament. Israël krijgt opdrachten die verbonden zijn met een specifiek historisch oordeel over volken die volgens de Bijbelse tekst langdurig in ernstige ongerechtigheid leefden.
Deze gebeurtenissen kunnen niet rechtstreeks worden overgezet naar hedendaagse individuele conflicten. Israël stond in die periode onder een uniek verbond en kreeg specifieke opdrachten van God. De christelijke gemeente heeft geen opdracht om op eigen initiatief oorlog te voeren om mensen tot gehoorzaamheid aan God te brengen.
Johannes 18:36
"Jezus antwoordde: Mijn Koninkrijk is niet van deze wereld; indien mijn Koninkrijk van deze wereld geweest was, zouden mijn dienaars gestreden hebben, opdat Ik niet aan de Joden zou worden overgeleverd; nu echter is mijn Koninkrijk niet van hier."
Jezus maakt duidelijk dat Zijn Koninkrijk niet op dezelfde wijze wordt gevestigd als aardse koninkrijken.
Ziekte als oordeel
De Bijbel bevat voorbeelden waarin ziekte rechtstreeks met goddelijk oordeel wordt verbonden. Miriam werd getroffen met melaatsheid na haar opstand tegen Mozes (Numeri 12). Gehazi kreeg melaatsheid na zijn bedrog en hebzucht (2 Koningen 5). Herodes werd getroffen en stierf volgens Handelingen 12 nadat hij zichzelf goddelijke eer had laten geven.
Maar dezelfde Bijbel leert ons dat niet iedere ziekte een persoonlijke straf voor een bepaalde zonde is. Job is daarvan het klassieke voorbeeld. Ook Jezus corrigeerde de gedachte dat iedere ramp of lichamelijke aandoening direct het gevolg is van persoonlijke schuld.
Johannes 9:3
"Jezus antwoordde: Noch deze heeft gezondigd noch zijn ouders, maar de werken Gods moesten in hem openbaar worden."
Daarom moeten wij uiterst voorzichtig zijn wanneer iemand ziek is. Wij mogen niet zonder goddelijke openbaring zeggen: ‘God straft jou vanwege die specifieke zonde.’
Ikabod: de heerlijkheid geweken
In 1 Samuël 4 wordt de naam Ikabod verbonden met het bericht dat de ark was buitgemaakt en dat de heerlijkheid van Israël was geweken. Het verhaal is een ernstige herinnering dat religieuze symbolen God niet kunnen manipuleren.
Israël dacht niet simpelweg: ‘Wij hebben de ark, dus wij winnen.’ God liet zien dat gehoorzaamheid belangrijker is dan religieuze voorwerpen.
Dood als oordeel: een Bijbels onderscheid
Er zijn Bijbelse gevallen waarin God iemand rechtstreeks oordeelt met de dood. Nadab en Abihu sterven vanwege hun overtreding rond de eredienst (Leviticus 10). Uzza sterft nadat hij de ark aanraakt (2 Samuël 6). Ananias en Saffira sterven door Gods oordeel in Handelingen 5.
Deze gebeurtenissen moeten ons niet leren om zelf rechter en beul te worden. Zij leren ons juist dat God uiteindelijk de Rechter is.
Romeinen 12:19
"Wreekt uzelf niet, geliefden, maar laat plaats voor de toorn, want er staat geschreven: Mij komt de wraak toe, Ik zal het vergelden, spreekt de Here."
Het Nieuwe Testament verschuift het persoonlijke antwoord op kwaad naar vergeving, gebed, rechtvaardigheid en het overlaten van uiteindelijke vergelding aan God.
(VI) PRAKTISCHE CHRISTELIJKE OPVOEDING
Ouders moeten eensgezind zijn
Kinderen mogen niet leren om vader tegen moeder uit te spelen of moeder tegen vader. Ouders kunnen achter gesloten deuren van mening verschillen, maar moeten samen een duidelijke lijn bepalen.
Mattheüs 12:25
"Maar Hij kende hun gedachten en zeide tot hen: Ieder koninkrijk, dat tegen zichzelf verdeeld is, gaat ten onder, en geen stad of huis, tegen zichzelf verdeeld, zal standhouden."
Wees consequent
Een consequent gevolg is beter dan een enorme straf die nooit wordt uitgevoerd. Als een kind bijvoorbeeld bewust een huishoudelijke taak weigert, kan het logische gevolg zijn dat de taak alsnog wordt uitgevoerd en dat een privilege tijdelijk vervalt.
De kracht zit niet in hardheid, maar in voorspelbaarheid.
Leer kinderen verantwoordelijkheid
2 Thessalonicenzen 3:10
"Want ook toen wij bij u waren, bevalen wij u dit: Wil iemand niet werken, dan zal hij ook niet eten."
Paulus spreekt hier over mensen die niet willen werken terwijl zij dat wel kunnen. Het principe van verantwoordelijkheid is ook binnen het gezin waardevol. Wie in een huis woont, draagt bij aan dat huis.
• ruim je eigen spullen op;
• help met afwas en afval;
• houd rekening met de rust van anderen;
• zorg goed voor spullen die gezamenlijk worden gebruikt;
• help een ouder die met een zware taak bezig is;
• leer dat werk geen vernedering is, maar verantwoordelijkheid.
Het huis als generale repetitie
Een kind dat thuis leert werken, plannen, opruimen, luisteren en rekening houden met anderen, neemt deze vaardigheden mee naar het volwassen leven. Het gezin is daarom een oefenplaats voor karakter.
Bewaak de invloed van schermen
Psalm 101:3
"Ik stel geen schandelijke dingen voor mijn ogen; ik haat het doen der afvalligen, het kleeft mij niet aan."
Televisie, sociale media, games en internet zijn niet automatisch zondig. Maar de inhoud kan dat wel zijn. Ouders hebben daarom de verantwoordelijkheid om te weten wat hun kinderen zien, horen en volgen.
Filippenzen 4:8
"Voorts, broeders, al wat waar, al wat waardig, al wat rechtvaardig is, al wat rein, al wat beminnelijk, al wat welluidend is, al wat deugd heet en lof verdient, bedenkt dat."
Het doel is niet alleen controle. Het doel is het ontwikkelen van onderscheidingsvermogen, zodat een kind uiteindelijk zelf leert kiezen wat goed is.
Respectvol spreken
Spreuken 21:23
"Wie zijn mond en zijn tong bewaakt, bewaart zichzelf voor benauwdheden."
Een kind mag een andere mening hebben. Bijbelse gehoorzaamheid betekent niet dat een kind nooit een vraag mag stellen. Het verschil zit in de manier waarop.
‘Ik ben het niet met u eens, mag ik uitleggen waarom?’ is iets anders dan schreeuwen, schelden, beledigen of dreigen.
Relaties en verliefdheid
Ouders hebben de verantwoordelijkheid om jongeren te waarschuwen voor relaties die hen van God wegtrekken. Maar ook hier is wijsheid nodig. Een ouder behoort niet uitsluitend te zeggen: ‘Omdat ik ouder ben, heb ik altijd gelijk.’ Hij behoort redenen te geven, vragen te beantwoorden en naar karakter te kijken.
Spreuken 3:5
"Vertrouw op de Here met uw ganse hart en steun op uw eigen inzicht niet."
Jonge mensen moeten leren dat verliefdheid niet hetzelfde is als volwassen liefde. 1 Korinthe 13 beschrijft liefde als geduldig, goedertieren, niet zelfzuchtig en verbonden met de waarheid.
Ouders moeten zelf het voorbeeld zijn
Romeinen 2:21
"Hoe nu, gij, die een ander onderwijst, onderwijst gij uzelf niet? Gij, die predikt, dat men niet stelen mag, steelt gij?"
Een vader die vloekt terwijl hij zijn kinderen verbiedt te vloeken, ondergraaft zijn eigen gezag. Een moeder die liegt terwijl zij eerlijkheid eist, geeft een tegengesteld voorbeeld. Kinderen hebben geen perfecte ouders nodig, maar zij hebben wel ouders nodig die eerlijk kunnen zeggen: ‘Ik heb het verkeerd gedaan. Vergeef mij.’
Ouderlijk gezag heeft grenzen
Een kind hoeft niet te gehoorzamen aan een opdracht om te liegen, te stelen, iemand te mishandelen of een zonde te begaan. ‘Gehoorzaam uw ouders in de Heere’ betekent dat ouderlijke gehoorzaamheid uiteindelijk onder Gods gezag staat.
Efeziërs 6:1
"Kinderen, weest uw ouders gehoorzaam in de Here, want dat is recht."
Ook wanneer een kind volwassen is, blijft het gebod om vader en moeder te eren bestaan. Maar eer betekent niet dat een volwassen zoon of dochter nooit zelfstandig mag beslissen. Eren en gehoorzamen zijn niet in iedere levensfase identiek.
(VII) DE GOEDE HERDER EN HET UITEINDELIJKE DOEL VAN OPVOEDING
De roede van de Herder
Psalm 23:4
"Zelfs al ga ik door een dal van diepe duisternis, ik vrees geen kwaad, want Gij zijt bij mij; uw stok en uw staf, die vertroosten mij."
De herder gebruikt zijn staf niet om de schapen te haten, maar om ze te leiden en te beschermen. Dat beeld helpt ons om ouderlijk gezag te begrijpen.
Een vader en moeder behoren niet te vragen: ‘Hoe krijg ik mijn kind onder controle?’ maar: ‘Hoe leid ik dit kind naar wijsheid, verantwoordelijkheid en God?’
De Heilige Geest als innerlijke Leermeester
Ouders kunnen regels geven, maar zij kunnen het hart niet vernieuwen. Uiteindelijk is bekering Gods werk. Daarom moeten ouders niet alleen corrigeren, maar ook bidden.
Johannes 14:26
"Maar de Trooster, de Heilige Geest, die de Vader zenden zal in mijn naam, die zal u alles leren en u te binnen brengen al wat Ik u gezegd heb."
Het doel is dat een kind uiteindelijk Gods stem leert herkennen, ook wanneer vader en moeder niet meer naast hem staan.
Tucht zonder liefde wordt hardheid
Een opvoeding die alleen bestaat uit regels en straf kan gehoorzaamheid aan de buitenkant produceren, maar bitterheid aan de binnenkant. Daarom waarschuwt Paulus vaders om hun kinderen niet tot toorn te verwekken.
1 Korinthe 13:4-5
"De liefde is lankmoedig, de liefde is goedertieren, zij is niet afgunstig, de liefde praalt niet, zij is niet opgeblazen,
Zij kwetst niemands gevoel, zij zoekt zichzelf niet, zij wordt niet verbitterd, zij rekent het kwade niet toe."
Liefde betekent echter ook dat een ouder durft te corrigeren. Liefde zonder waarheid wordt toegeeflijkheid; waarheid zonder liefde wordt hardheid. Bijbelse opvoeding heeft beide nodig.
De volgende generatie
Psalm 78:6
"Opdat het volgende geslacht die zou kennen, de kinderen, die geboren zouden worden, dat zij zouden opstaan om ze te vertellen aan hun kinderen."
Ouders voeden niet alleen een kind op. Zij vormen mogelijk een hele familielijn. Wat vandaag thuis wordt geleerd, kan morgen worden doorgegeven aan kleinkinderen.
Daarom is christelijke opvoeding een geestelijke erfenis.
De (kerk)gemeente
Ook een gemeente heeft een taak. Oudere gelovigen kunnen jongere ouders helpen. Jongeren kunnen leren van ouderen. Gezinnen kunnen elkaar ondersteunen. Maar de gemeente moet oppassen dat menselijke tradities niet worden verheven tot geboden van God.
Johannes 17:17
"Heilig hen in uw waarheid; uw woord is de waarheid."
Een laatste woord aan ouders
Neem uw verantwoordelijkheid serieus. Wees niet bang om grenzen te stellen. Maar wees ook niet trots op strengheid. Een harde ouder is niet automatisch een goede ouder.
Bid voor uw kinderen. Leer hun de Schrift. Corrigeer wanneer het nodig is. Vergeef wanneer zij berouw tonen. Vraag zelf om vergeving wanneer u verkeerd hebt gehandeld. Geef een voorbeeld van eerlijkheid, arbeid, zelfbeheersing en liefde.
Een laatste woord aan kinderen en jongeren
Eer uw vader en moeder. Luister naar hun raad. Leer van hun ervaring. Spreek niet kwaad over hen. Help hen wanneer zij ouder worden. Maar zoek boven alles God zelf.
Spreuken 23:26
"Mijn zoon, geef mij uw hart, laten uw ogen behagen hebben in mijn wegen."
Conclusie
De crisis in gezinnen wordt niet opgelost door alleen strengere regels. Evenmin wordt zij opgelost door alle regels af te schaffen. De oplossing ligt in terugkeer naar God: Zijn waarheid, Zijn wijsheid, Zijn liefde, Zijn heiligheid en Zijn genade.
Jozua 24:15
"Maar indien het kwaad is in uw ogen, de Here te dienen, kiest dan heden, wie gij dienen zult: of de goden die uw vaderen aan de overzijde der Rivier gediend hebben, of de goden der Amorieten, in wier land gij woont. Maar ik en mijn huis, wij zullen de Here dienen!"
Dat is uiteindelijk het doel van christelijke opvoeding. Niet een huis waarin niemand ooit fouten maakt, maar een huis waarin fouten worden erkend, waarheid wordt gesproken, zonde wordt gecorrigeerd, vergeving wordt geschonken en God wordt geëerd.
Opmerkingen