Halal vlees en de Bijbel. Wat leert de Schrift ons werkelijk?

Een Bijbels onderzoek naar vlees, bloed, afgoden en het geweten

Eten lijkt op het eerste gezicht een eenvoudige zaak. We gaan naar een supermarkt, slager of restaurant, kiezen wat we willen eten en gaan weer naar huis. Toch kan er voor iemand die de Bijbel wil gehoorzamen een vraag ontstaan wanneer op een verpakking of in een restaurant het woord halal staat.

Wat betekent halal eigenlijk? Mag een christen halal vlees eten? Is halal vlees hetzelfde als vlees dat aan een andere godheid is geofferd? Is de manier waarop een dier wordt geslacht Bijbels van belang? Hoe moeten wij omgaan met bloed? En wat bedoelde de apostel Paulus toen hij zei dat men vlees dat op de markt werd verkocht kon eten zonder vragen te stellen?

Dit zijn geen vragen die met één los Bijbelvers beantwoord mogen worden.

De gemeente van Christus hoort niet te leven op basis van menselijke gewoonten, gevoelens of wat maatschappelijk gebruikelijk is. De norm is het Woord van God.

“Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht voor mijn pad.” Psalm 119:105

Daarom willen wij ook bij dit onderwerp niet zelf bepalen wat goed of fout is. Wij willen de Schrift openen, teksten met elkaar vergelijken en de Bijbel zichzelf laten uitleggen.

Voor De Waarheid Gods betekent dit dat niet de vraag centraal moet staan wat mensen om ons heen normaal vinden, maar wat God in Zijn Woord heeft gezegd. Als de maatschappij iets gewoon vindt, maakt dat het nog niet Bijbels; en als de maatschappij iets vreemd vindt, maakt dat het evenmin on-Bijbels. Het Woord van God is de maatstaf.

Eerst moet duidelijk zijn wat wij eigenlijk onderzoeken

Het woord halal komt uit de islamitische voedselwetgeving. In de praktijk wordt daarmee voedsel aangeduid dat volgens islamitische voorschriften is toegestaan. Bij vlees heeft dat onder meer betrekking op het soort dier en de manier waarop het dier wordt geslacht.

Maar hier moeten wij onmiddellijk een belangrijk onderscheid maken.

Halal is geen Bijbels woord.

De Bijbel zegt nergens:

“Eet halal vlees.”

Maar de Bijbel zegt ook nergens letterlijk:

“Eet nooit vlees met het label halal.”

Daarom moeten wij verder kijken.

De juiste Bijbelse vragen zijn onder andere:

• Welk dier wordt gegeten?

• Is het bloed gegeten?

• Is het dier verstikt?

• Is het vlees verbonden met een offer aan een andere godheid?

• Heeft het eten invloed op het geweten?

• Brengt het iemand tot afgoderij?

• Is er werkelijk een Bijbels gebod dat op deze situatie van toepassing is?

Dat is een veel betere manier van Bijbelonderzoek dan alleen vragen of een bepaald product een bepaald keurmerk heeft.

God heeft vanaf het begin gesproken over bloed

Na de zondvloed gaf God aan Noach een duidelijke opdracht:

“Maar vlees met zijn leven, dat is zijn bloed, zult gij niet eten.” Genesis 9:4

Dit is belangrijk, omdat deze uitspraak niet voor het eerst bij Mozes werd gegeven.

Noach leefde vóór de wet van Mozes.

Daarom kan iemand niet eenvoudig zeggen:

“Dat was alleen een regel voor Israël onder de wet van Mozes.”

Genesis 9 laat zien dat het verbod op het eten van bloed al eerder gegeven was.

De Bijbel verklaart bovendien waarom bloed bijzonder is.

“Want de ziel van het vlees is in het bloed.” Leviticus 17:11

En:

“Want het is het bloed dat voor de ziel verzoening doet.” Leviticus 17:11

Bloed heeft in de Bijbel dus een bijzondere betekenis.

Het is niet zomaar een onderdeel van voedsel.

Een eenvoudige vergelijking kan dit duidelijk maken. Een mens kan naar een stuk vlees kijken en alleen denken: “Dit is eten.” God kijkt echter niet alleen naar het voedsel als product, maar heeft ook regels gegeven over het leven dat door bloed wordt voorgesteld. Daarom mogen wij een Bijbelse regel niet wegzetten als een onbelangrijk detail alleen omdat de moderne voedselindustrie anders werkt.

Het verbod op bloed wordt in het Nieuwe Testament opnieuw genoemd

Dit is misschien wel één van de belangrijkste punten in het hele onderwerp.

Wanneer de apostelen in Handelingen 15 bespreken wat van gelovigen uit de heidenen wordt verlangd, komen zij tot een besluit.

Er worden verschillende zaken genoemd waarvan zij zich moeten onthouden:

“dat zij zich onthouden van de verontreinigingen van de afgoden, van hoererij, van het verstikte en van bloed.” Handelingen 15:20

Later wordt hetzelfde besluit opnieuw genoemd:

“dat zij zich onthouden van hetgeen aan de afgoden geofferd is, van bloed, van het verstikte en van hoererij.” Handelingen 21:25

Dit is belangrijk.

Het Nieuwe Testament zegt dus niet:

“Omdat Christus gekomen is, maakt het niet meer uit of bloed wordt gegeten.”

Integendeel.

Het apostolische besluit noemt bloed en verstikte dieren nog steeds afzonderlijk.

Wat is een verstikt dier?

Een verstikt dier is een dier dat niet op de normale manier is leeggebloed, maar is gestorven of gedood terwijl het bloed in het lichaam is gebleven.

Daarom worden bloed en verstikt in Handelingen 15 naast elkaar genoemd.

Een eenvoudige illustratie is een dier dat sterft zonder dat het bloed behoorlijk kan wegstromen. Het vlees kan er aan de buitenkant normaal uitzien, maar de Bijbel leert ons dat de wijze waarop het dier is gestorven niet zomaar buiten beschouwing mag worden gelaten.

Dit betekent niet dat iedere christen zelf bij iedere slager moet gaan onderzoeken hoeveel milliliter bloed zich nog in een stuk vlees bevindt.

De Schrift geeft geen opdracht om voortdurend angstig voedsel te onderzoeken.

Maar wanneer wij weten dat iets rechtstreeks strijdig is met een Bijbels voorschrift, mogen wij onze kennis ook niet bewust negeren.

Dan komt de vraag naar halal vlees

Bij halal vlees wordt rekening gehouden met religieuze voorschriften rondom het slachten van dieren.

Hier ontstaat een belangrijke vraag:

Is halal vlees daarom automatisch hetzelfde als een offer aan een andere godheid?

Het antwoord vanuit de Bijbel moet zorgvuldig worden gegeven.

Wij mogen dat niet zomaar zeggen.

De Bijbel maakt namelijk onderscheid tussen gewoon vlees en vlees dat daadwerkelijk aan afgoden is geofferd.

Paulus schrijft:

“Wat nu het eten betreft van de dingen die aan de afgoden geofferd zijn...” 1 Korinthe 8:4

Daarna legt hij uit dat een afgod op zichzelf niets is en dat er maar één God is:

“...er is geen andere God dan Eén.” 1 Korinthe 8:4

Maar Paulus blijft niet bij deze uitspraak staan. Hij behandelt ook het geweten van gelovigen.

Daarom moeten wij zorgvuldig onderscheiden tussen:

vlees dat volgens een religieuze slachtmethode is geproduceerd

en:

vlees waarvan daadwerkelijk bekend is dat het aan een godheid of afgod is geofferd.

Dat zijn niet automatisch dezelfde dingen.

Een veelgehoord argument: “Halal betekent dat het aan Allah is geofferd”

Dit argument klinkt eenvoudig, maar een Bijbelonderzoek moet nauwkeurig zijn.

De Bijbel leert dat wat heidenen daadwerkelijk aan afgoden offeren, geestelijk verbonden kan zijn met demonen.

Paulus schrijft:

“Wat de heidenen offeren, offeren zij aan de demonen en niet aan God.” 1 Korinthe 10:20

En vervolgens:

“Gij kunt niet de drinkbeker van de Heere drinken en de drinkbeker van de demonen.”

1 Korinthe 10:21

Dat is zeer ernstig.

Als iets werkelijk onderdeel is van afgoderij en als iemand bewust aan die afgoderij deelneemt, kan een christen dat niet behandelen alsof het geestelijk onbelangrijk is.

Maar we moeten vervolgens ook luisteren naar wat Paulus daarna zegt.

Paulus zegt dat niet ieder stuk vlees onderzocht hoeft te worden

Dit is een gedeelte dat vaak wordt vergeten.

Paulus schrijft:

“Eet al wat in de vleeshal verkocht wordt, zonder naar iets te vragen omwille van het geweten.” 1 Korinthe 10:25

Dat is een opmerkelijke uitspraak.

De christen kreeg niet de opdracht:

“Onderzoek iedere slager, iedere markt en iedere maaltijd om te ontdekken of er ooit een heidens persoon bij betrokken is geweest.”

Nee.

Paulus zegt dat het vlees dat op de markt wordt verkocht gegeten kan worden zonder voortdurend vragen te stellen.

Waarom?

Omdat voedsel op zichzelf iemand niet dichter bij God brengt.

“Maar het voedsel brengt ons niet dichter bij God; want als wij eten, hebben wij daarin geen voordeel, en als wij niet eten, hebben wij daarin geen nadeel.” 1 Korinthe 8:8

Dit betekent echter niet dat afgoderij ineens toegestaan wordt.

Paulus maakt juist een duidelijk onderscheid.

De grens wordt getrokken wanneer bekend wordt dat het een offer is

Paulus schrijft:

“Maar als iemand tegen u zegt: Dit is aan een afgod geofferd, eet het dan niet...”

1 Korinthe 10:28

Hier zien wij een belangrijk Bijbels principe.

Wanneer de religieuze betekenis van het voedsel daadwerkelijk bekend wordt gemaakt, verandert de situatie.

Stel dat iemand in Nederland gewoon vlees koopt bij een winkel en pas later hoort dat de producent volgens een bepaalde religieuze methode heeft gewerkt. Dat is niet automatisch hetzelfde als wanneer iemand wordt uitgenodigd om bewust deel te nemen aan een religieuze offermaaltijd. De Bijbel vraagt ons daarom onderscheid te maken in plaats van alles onder één noemer te plaatsen.

Een andere veelgehoorde tegenwerping: “Maar een afgod bestaat helemaal niet”

Paulus zegt inderdaad:

“Een afgod is niets in de wereld.” 1 Korinthe 8:4

Maar dat betekent niet:

“Daarom is iedere vorm van afgoderij toegestaan.”

Want in hetzelfde gedeelte en in 1 Korinthe 10 waarschuwt Paulus juist voor deelname aan afgoderij.

Waarom?

Omdat het probleem niet is dat een stenen of houten beeld werkelijk God is.

Het probleem is dat de mens geestelijke eer geeft aan iets anders dan de ware God.

God zegt:

“Gij zult geen andere goden voor Mijn aangezicht hebben.” Exodus 20:3

En:

“Gij zult u voor hen niet neerbuigen en hen niet dienen.” Exodus 20:5

Daarom moeten wij onderscheid maken tussen:

het bestaan van een afgod

en

het deelnemen aan afgoderij.

“Maar ik eet het toch alleen maar?”

Dat is een veelgehoord excuus.

“Ik geloof er niet in.”

“Ik doe het alleen omdat het lekker is.”

“Ik ben er niet religieus mee bezig.”

Maar Paulus laat zien dat deelname aan afgoderij niet wordt opgelost door te zeggen dat iemand persoonlijk niet in de afgod gelooft.

1 Korinthe 10:20-21 spreekt juist over deelname aan de tafel van demonen.

Het probleem is dus niet alleen wat iemand in zijn hoofd denkt.

Het gaat ook om waar iemand bewust aan deelneemt.

Iemand kan zeggen dat een bepaalde ceremonie hem niets doet, maar als die ceremonie daadwerkelijk een religieuze handeling is waaraan hij bewust deelneemt, verandert zijn persoonlijke gevoel niet automatisch de betekenis van die handeling. Daarom moet een christen niet alleen vragen: “Wat voel ik hierbij?”, maar ook: “Wat is dit volgens de Bijbel werkelijk?”

Maar er is ook een tegenovergestelde fout

Sommige mensen gaan te ver en zeggen:

“Alles wat door een moslim is aangeraakt, is onrein.”

Dat is geen Bijbelse leer.

Een mens wordt niet geestelijk onrein omdat hij naast iemand staat die een andere godsdienst aanhangt.

Jezus Christus sprak juist over de werkelijke bron van verontreiniging.

“Want van binnenuit, uit het hart van de mensen, komen voort kwade gedachten...”

Markus 7:21

Jezus Christus noemt vervolgens verschillende zonden die uit het hart voortkomen.

Het probleem van geestelijke onreinheid zit dus niet simpelweg in het feit dat een bepaald voedsel door een persoon van een andere godsdienst is verkocht.

Markus 7 wordt vaak verkeerd gebruikt

Een veelgehoorde tegenwerping is:

“Jezus Christus heeft alle voedsel rein verklaard, dus je mag alles eten.”

Markus 7:18-19 zegt:

“Wat van buitenaf de mens ingaat, kan hem niet verontreinigen...”

en eindigt met:

“...en zo alle spijzen reinigend.”

Deze tekst moet serieus genomen worden.

Maar we moeten ook kijken naar de context.

De discussie ging over het eten met ongewassen handen en menselijke overleveringen.

Jezus Christus zegt:

“Want u verlaat het gebod van God en houdt de overlevering van de mensen.”

Markus 7:8

Het onderwerp was dus niet een discussie over moderne halal-certificering.

Een veelgemaakte fout is om Markus 7 te gebruiken alsof Jezus Christus daar specifiek de vraag naar halal vlees beantwoordde. Dat deed Hij niet. De vraag die in Markus 7 voor Hem lag, ging over menselijke overleveringen en het wassen van handen. Daarom mogen wij deze passage niet gebruiken om een moderne kwestie te beantwoorden die Jezus Christus daar niet rechtstreeks behandelde.

Betekent dit dan dat de voedselwetten uit Leviticus volledig genegeerd moeten worden?

Ook hier moeten wij voorzichtig zijn.

Leviticus 11 beschrijft welke dieren voor Israël als rein en onrein werden beschouwd.

Bijvoorbeeld:

“En het varken... is onrein voor u.” Leviticus 11:7

En:

“Van hun vlees zult u niet eten en hun dode lichaam zult u niet aanraken; zij zijn onrein voor u.” Leviticus 11:8

Daar staat dus duidelijk dat varkensvlees onder deze voedselwetgeving verboden was.

Maar het Nieuwe Testament brengt ons bij een nieuwe situatie.

Romeinen 14:14 zegt:

“Ik weet en ben ervan overtuigd in de Heere Jezus, dat niets op zichzelf onrein is.”

Dat is een belangrijke tekst.

Wij mogen daarom niet doen alsof het Nieuwe Testament nooit iets heeft veranderd.

Maar evenmin mogen wij doen alsof het Nieuwe Testament zegt:

“Bloed maakt niet meer uit.”

Want Handelingen 15 noemt bloed juist opnieuw.

Hoe brengen wij deze teksten met elkaar in harmonie?

Door niet één tekst tegen een andere tekst uit te spelen.

De Bijbel spreekt niet tegen zichzelf.

Wanneer een tekst moeilijk lijkt, moeten wij niet meteen een andere tekst verwijderen.

Wij moeten onderzoeken wat iedere tekst zegt en hoe de teksten samen functioneren.

Daarbij zien wij onder andere:

Leviticus 11: onderscheid tussen reine en onreine dieren.

Genesis 9:4: bloed mag niet worden gegeten.

Markus 7: voedsel dat van buiten komt verontreinigt het hart niet; Jezus keert zich tegen menselijke voedseltradities als middel tot geestelijke reinheid.

Romeinen 14:14: niets is op zichzelf onrein.

Handelingen 15: de apostelen noemen onder andere afgodenoffers, bloed en verstikte dieren als zaken waarvan gelovigen zich moeten onthouden.

1 Korinthe 8–10: er is een belangrijk onderscheid tussen gewoon voedsel en daadwerkelijk aan afgoden geofferd voedsel.

Daarmee ontstaat geen tegenstelling.

Er ontstaat juist een duidelijker beeld.

Een veelgehoord excuus: “Het staat nergens dat halal verboden is”

Dat is op zichzelf waar.

De Bijbel zegt niet letterlijk:

“Gij zult geen halal vlees eten.”

Maar dat betekent niet dat iedere moderne praktijk automatisch toegestaan is.

De Bijbel gebruikt ook niet de moderne woorden:

• alcoholpercentage;

• drugs;

• pornografie;

• gokken;

• moderne vormen van bedrog.

Toch kunnen wij Bijbelse principes op nieuwe situaties toepassen.

Paulus zegt:

“Beproef alle dingen, behoud het goede.” 1 Thessalonicenzen 5:21

En:

“Onderzoek wat de Heere welbehaaglijk is.” Efeze 5:10

Daarom is de juiste vraag niet:

“Staat het woord halal letterlijk in de Bijbel?”

maar:

“Welke Bijbelse principes zijn op deze situatie van toepassing?”

Een tweede excuus: “Maar bijna iedereen eet het”

Dat is geen Bijbels argument.

God heeft nooit gezegd dat iets goed wordt omdat de meerderheid het doet.

“Gij zult de meerderheid niet volgen tot kwade zaken.” Exodus 23:2

Noach was niet gered omdat de meerderheid hem volgde.

Integendeel.

De meerderheid zat buiten de ark.

“En de wereld van toen, door water overstroomd zijnde, is vergaan.” 2 Petrus 3:6**

Ook in Nederland kan iets volledig normaal zijn geworden zonder dat het daarom een geestelijke norm wordt. Een christen hoeft zich niet vijandig tegenover de samenleving op te stellen, maar moet ook niet zijn geweten aan de samenleving uitbesteden.

Een derde excuus: “God kijkt alleen naar het hart”

Het is waar dat God het hart ziet.

“De mens ziet aan wat voor ogen is, maar de HEERE ziet het hart aan.”

1 Samuël 16:7

Maar dit betekent niet dat gehoorzaamheid aan Gods Woord onbelangrijk is.

Jezus Christus zei:

“Als u Mij liefhebt, neem dan Mijn geboden in acht.” Johannes 14:15

Liefde voor God en gehoorzaamheid horen bij elkaar.

Iemand kan dus niet zeggen:

“God weet dat ik het goed bedoel, daarom hoef ik mij niet druk te maken over wat Zijn Woord zegt.”

De Bijbel leert ons juist om zowel ons hart als onze wandel aan God te onderwerpen.

Een vierde excuus: “Ik bid er gewoon voor”

Sommigen zeggen:

“Ik bid gewoon voordat ik het eet, dan is het goed.”

Dankzeggen voor voedsel is Bijbels.

Paulus schrijft:

“Want elk schepsel van God is goed en niets is verwerpelijk, wanneer het met dankzegging genomen wordt.” 1 Timotheüs 4:4

Maar dankzegging maakt ongehoorzaamheid niet automatisch gehoorzaamheid.

Wij kunnen niet bewust iets doen waarvan Gods Woord zegt dat wij het moeten vermijden en vervolgens denken dat een gebed de ongehoorzaamheid wegneemt.

Saul probeerde eens ongehoorzaamheid te rechtvaardigen met religieuze taal.

Samuel antwoordde:

“Zie, gehoorzamen is beter dan slachtoffer.” 1 Samuël 15:22

Een eenvoudig voorbeeld: als een vader tegen zijn kind zegt dat het iets niet mag doen, kan het kind niet zeggen: “Ik heb er eerst netjes voor gebeden, dus daarom mocht het.” Gebed is geen middel om Gods geboden ongeldig te maken.

Een vijfde excuus: “Maar het vlees is gewoon vlees”

Daar zit een deel van de waarheid in.

Paulus zegt:

“Het voedsel brengt ons niet dichter bij God.” 1 Korinthe 8:8

Vlees is inderdaad voedsel.

Maar het Bijbelse probleem ontstaat wanneer voedsel verbonden raakt met zaken die God verbiedt.

Daarom is er verschil tussen:

“Dit is vlees.”

en:

“Dit vlees is bewust onderdeel van een afgoderij.”

De materiële stof en de geestelijke betekenis moeten niet automatisch met elkaar worden verward.

Een zesde excuus: “Als ik halal vlees weiger, discrimineer ik mensen”

Dat is eveneens een verkeerde tegenstelling.

Een christen kan iemand respecteren zonder iedere religieuze praktijk van die persoon over te nemen.

Jezus Christus sprak met Samaritanen.

Hij sprak met Romeinen.

Hij sprak met mensen van allerlei achtergronden.

Maar Hij gaf nooit Zijn gehoorzaamheid aan God op om iemand te behagen.

“Mijn koninkrijk is niet van deze wereld.” Johannes 18:36

Een christen mag dus vriendelijk zijn tegen een moslim, met hem samenwerken, hem als medemens respecteren en tegelijk bepaalde religieuze praktijken niet overnemen.

In de Nederlandse samenleving betekent dit dat christenen met mensen van allerlei overtuigingen kunnen samenleven zonder vijandschap. Respect voor een persoon betekent echter niet automatisch instemming met zijn godsdienstige overtuiging. Liefde voor de naaste en trouw aan God sluiten elkaar niet uit.

Een zevende excuus: “Ik weet niet hoe het vlees is geslacht”

Hier komt 1 Korinthe 10 opnieuw in beeld.

Paulus zegt:

“Eet al wat in de vleeshal verkocht wordt, zonder naar iets te vragen omwille van het geweten.” 1 Korinthe 10:25

Dit betekent dat God niet van Zijn kinderen vraagt om in voortdurende angst te leven.

Als wij niets weten, hoeven wij niet ieder stukje vlees met achterdocht te onderzoeken.

Maar als wij iets weten, verandert de situatie.

1 Korinthe 10:28 zegt:

“Maar als iemand tegen u zegt: Dit is aan een afgod geofferd, eet het dan niet.”

Hier ligt een belangrijk Bijbels onderscheid:

onwetendheid is iets anders dan bewuste deelname.

Een achtste excuus: “Mijn geweten vindt het gewoon goed”

Ook dat is niet voldoende.

Het geweten is belangrijk, maar het geweten moet gevormd worden door Gods Woord.

Paulus waarschuwt voor mensen van wie het geweten zwak of verkeerd is.

“Hun geweten, zwak zijnde, wordt verontreinigd.” 1 Korinthe 8:7

Daarom kunnen wij niet zeggen:

“Mijn geweten zegt dat het goed is, dus het moet goed zijn.”

De betere vraag is:

“Is mijn geweten gevormd door de Schrift?”

Romeinen 14 leert ons ook voorzichtigheid

Paulus zegt:

“Ik weet en ben ervan overtuigd in de Heere Jezus, dat niets op zichzelf onrein is; maar voor hem die iets onrein acht, voor hem is het onrein.”

Romeinen 14:14

Dat betekent dat het geweten serieus genomen moet worden.

Maar Romeinen 14 mag ook niet worden gebruikt om duidelijke geboden van God af te schaffen.

Want dezelfde Bijbel zegt:

“Want het Koninkrijk van God bestaat niet uit eten en drinken, maar uit gerechtigheid, vrede en blijdschap in de Heilige Geest.”

Romeinen 14:17

Het gaat dus uiteindelijk niet om het maken van voedsel tot een religie.

Het gaat om gehoorzaamheid aan God.

Het gevaar van twee uitersten

Bij dit onderwerp zijn twee uitersten mogelijk.

Het eerste uiterste is:

“Halal is altijd fout, omdat het halal is.”

Het tweede uiterste is:

“Het maakt helemaal niets uit hoe vlees is verkregen.”

Geen van beide uitspraken mag zonder Bijbelse onderbouwing worden aangenomen.

De Bijbel leert ons onderscheid maken.

Het ene uiterste maakt van een modern voedselkeurmerk bijna een geestelijke demonisering van ieder product. Het andere uiterste maakt van christelijke vrijheid een vrijbrief om Bijbelse waarschuwingen te negeren. Beide benaderingen missen de nuchterheid waarmee Paulus dit onderwerp behandelt.

De Bijbel leert onderscheid maken

Salomo schrijft:

“De eenvoudige gelooft elk woord, maar de verstandige let op zijn schreden.”

Spreuken 14:15

En:

“De verstandigen verbergen de kennis.” Spreuken 10:14

Een christen hoort dus niet alles blind te accepteren.

Maar hij hoort ook niet overal iets verdachts achter te zoeken.

De juiste houding is:

onderzoeken, onderscheiden en gehoorzamen.

Wat moeten wij dan met halal vlees in Nederland?

Voor de dagelijkse praktijk in Nederland betekent dit dat een gelovige niet in paniek hoeft te raken wanneer hij in een supermarkt, restaurant of bij een familiegelegenheid met halal vlees wordt geconfronteerd. De eerste vraag is niet: “Halal, dus verboden?” maar: “Wat zegt de Schrift over de concrete situatie?”

Daarbij kunnen de volgende vragen helpen:

Welk dier is het?

Als het om een dier gaat dat volgens de Bijbelse leer niet gegeten behoort te worden, verandert een halal-label daar niets aan.

Een varken wordt door een religieus slachtproces niet ineens een ander dier.

Leviticus 11:7-8

Is er sprake van bloed of een verstikt dier?

De Bijbel noemt dit uitdrukkelijk.

Genesis 9:4**

Handelingen 15:20**

Handelingen 21:25**

Is het vlees daadwerkelijk aan een andere godheid geofferd?

Dan moet 1 Korinthe 8 en 10 ernstig worden genomen.

1 Korinthe 10:20-21, 28

Is er alleen sprake van vlees dat in de handel wordt verkocht?

Dan moeten wij ook 1 Korinthe 10:25 meenemen.

Wat zegt mijn geweten?

Het geweten moet niet worden genegeerd.

Romeinen 14:14

Maar het moet worden geleid door Gods Woord.

Wat als een restaurant alleen halal vlees serveert?

Stel dat een christen in Nederland met collega's gaat eten en het restaurant uitsluitend halal vlees aanbiedt. De Bijbel geeft geen letterlijk voorschrift met de woorden: “Wanneer een restaurant alleen halal vlees verkoopt, moet u het restaurant verlaten.” Daarom moet men niet zelf een extra gebod maken waar God geen gebod heeft gegeven.

Tegelijk kan iemand vanwege zijn geweten besluiten geen vlees te eten.

Dat is iets anders dan zeggen:

“Iedereen die het wel eet, zondigt automatisch.”

Paulus schrijft:

“Ieder zij in zijn eigen gemoed ten volle verzekerd.” Romeinen 14:5

En:

“Wie eet, eet voor de Heere, want hij dankt God; en wie niet eet, eet niet voor de Heere en dankt God.” Romeinen 14:6

Daarom moeten christenen elkaar in zulke zaken niet veroordelen wanneer de Schrift ruimte laat.

Maar wat als iemand weet dat het vlees daadwerkelijk geofferd is?

Dan is de situatie anders.

Paulus zegt:

“Eet het dan niet, omwille van hem die u dat te kennen gaf en omwille van het geweten.”

1 Korinthe 10:28

Hier hebben wij geen reden om te doen alsof de Bijbel niets heeft gezegd.

Als iemand bewust wordt uitgenodigd om deel te nemen aan een religieuze maaltijd die verbonden is aan afgoderij, behoort een christen daar niet aan deel te nemen.

1 Korinthe 10:20-21

“Maar ik doe het alleen uit beleefdheid”

Beleefdheid is belangrijk.

De Bijbel zegt:

“Laat uw vriendelijkheid aan alle mensen bekend zijn.” Filippenzen 4:5

Maar beleefdheid betekent niet dat wij zonde moeten doen.

De apostelen zeiden:

“Men moet God meer gehoorzaam zijn dan mensen.” Handelingen 5:29

Een christen kan dus vriendelijk weigeren zonder iemand te haten.

Een eenvoudige zin kan voldoende zijn: “Dank je wel, maar vanwege mijn geloof eet ik dit liever niet.” Daarvoor is geen ruzie nodig, geen belediging en geen aanval op iemand anders. Standvastigheid hoeft niet hard te zijn.

Een belangrijk onderscheid: halal is niet automatisch afgoderij

Dit punt moet duidelijk blijven.

Wij kunnen op grond van de Bijbel niet eerlijk beweren:

“Ieder stuk halal vlees is automatisch een afgodenoffer.”

1 Korinthe 10:25 laat juist zien dat Paulus onderscheid maakt tussen vlees dat gewoon in de handel wordt verkocht en vlees waarvan bekend is dat het aan een afgod is geofferd.

Daarom moeten wij geen regel maken die de Schrift zelf niet maakt.

Maar wij moeten evenmin zeggen:

“Religieuze betekenis maakt nooit iets uit.”

Want 1 Korinthe 10:20-21 maakt duidelijk dat daadwerkelijke deelname aan afgoderij niet verenigbaar is met deelname aan Christus.

Wat betekent “alles met dankzegging ontvangen”?

1 Timotheüs 4:4 zegt:

“Want elk schepsel van God is goed en niets is verwerpelijk, wanneer het met dankzegging genomen wordt.”

Maar hetzelfde gedeelte zegt dat het wordt geheiligd:

“door het Woord van God en door het gebed.” 1 Timotheüs 4:5

Dat laatste gedeelte is belangrijk.

Het Woord van God bepaalt de grens.

Niet alleen onze smaak.

Niet alleen onze cultuur.

Niet alleen onze familie.

Niet alleen onze gewoonten.

Niet alleen ons gevoel.

Een illustratie uit het dagelijks leven

Stel dat iemand een cadeau krijgt. Het cadeau zelf kan een gewoon voorwerp zijn. Maar als hij later ontdekt dat het voorwerp bedoeld was als onderdeel van een religieuze handeling die hij niet dient, kan hij besluiten het niet te gebruiken. Niet omdat het materiaal van het voorwerp ineens veranderd is, maar omdat hij rekening houdt met de betekenis die eraan verbonden is. Op vergelijkbare wijze moeten wij in Bijbelse zaken onderscheid maken tussen het voedsel zelf en een bewuste deelname aan afgoderij.

De Bijbel leert dat dit onderscheid bestaat.

1 Korinthe 8:4-13

1 Korinthe 10:20-28

Wat als iemand zegt: "Je maakt het allemaal veel te ingewikkeld"?

Misschien lijkt het onderwerp ingewikkeld.

Maar dat komt niet doordat de Bijbel onduidelijk is.

Het komt doordat wij vandaag te maken hebben met moderne voedselproductie, religieuze keurmerken, supermarkten, restaurants en internationale handel.

De Bijbelse principes blijven echter eenvoudig:

• dien God alleen;

• eet geen bloed;

• onthoud u van verstikt vlees;

• neem niet bewust deel aan afgoderij;

• gebruik christelijke vrijheid niet als struikelblok;

• luister naar uw geweten;

• veroordeel anderen niet waar de Schrift vrijheid laat.

Dat is geen ingewikkeld systeem.

Het is Bijbelse onderscheiding.

Vrijheid betekent niet: "Ik mag alles"

Paulus zegt:

“Alles is mij geoorloofd, maar niet alles is nuttig.” 1 Korinthe 6:12

En:

“Alles is mij geoorloofd, maar niet alles bouwt op.” 1 Korinthe 10:23

Daarom moet een christen niet alleen vragen:

“Mag ik dit?”

maar ook:

“Bouwt dit op?”

En:

“Brengt dit mij dichter bij gehoorzaamheid aan God?”

Liefde is belangrijker dan gelijk krijgen

1 Korinthe 8 begint met een opmerkelijke waarschuwing:

“De kennis maakt opgeblazen, maar de liefde bouwt op.” 1 Korinthe 8:1

Dit is belangrijk voor iedereen die Bijbelonderzoek doet.

Het is mogelijk om een enorme hoeveelheid kennis te hebben en toch verkeerd met mensen om te gaan.

Paulus zegt:

“En als iemand meent iets te weten, die weet nog niets zoals men behoort te weten.”

1 Korinthe 8:2

Daarom moet ook dit onderwerp met nederigheid worden behandeld.

Het doel van Bijbelkennis is niet om tijdens een maaltijd de winnaar van een discussie te worden. Het doel is dat ons leven steeds meer in overeenstemming komt met Christus.

Wij mogen het geweten van een ander niet beheersen

Paulus zegt:

“Maar zie toe dat deze vrijheid van u niet op de een of andere manier een struikelblok wordt voor hen die zwak zijn.”

1 Korinthe 8:9

Daarom kan iemand die ervoor kiest geen halal vlees te eten niet automatisch anderen veroordelen.

Maar iemand die ervoor kiest het wel te eten, mag evenmin iemand bespotten die vanwege zijn geweten daarvan afziet.

Romeinen 14 zegt:

“Wie bent u, die de huisknecht van een ander oordeelt?” Romeinen 14:4

Toch mag gewetensvrijheid niet boven Gods gebod staan

Hier ligt de andere grens.

Als Gods Woord iets duidelijk verbiedt, kunnen wij niet zeggen:

“Maar mijn geweten heeft daar geen probleem mee.”

Een schoon geweten is niet automatisch hetzelfde als een goed geweten.

Paulus schrijft over mensen:

“die hun eigen geweten als met een brandijzer hebben toegeschroeid.”

1 Timotheüs 4:2

Daarom moeten wij ons geweten voortdurend onder het Woord van God brengen.

De vraag naar halal vlees gaat uiteindelijk over trouw

Het gaat uiteindelijk niet alleen om kip, rund, lam of een ander stuk vlees.

Het gaat om de vraag:

Wie bepaalt hoe een kind van God leeft?

De wereld?

De supermarkt?

De familie?

De cultuur?

Een religieuze traditie?

Ons eigen gevoel?

Of God?

Jezus Christus zei:

“Er staat geschreven: De mens zal niet van brood alleen leven, maar van elk woord dat door de mond van God komt.” Mattheüs 4:4

Dat is de kern.

Wat moet een christen dus doen?

Niet bang worden.

Niet alles automatisch goedkeuren.

Niet alles automatisch veroordelen.

Niet anderen beschuldigen zonder bewijs.

Niet de Bijbel aanpassen aan de cultuur.

Maar onderzoeken.

“Onderzoek alle dingen, behoud het goede.” 1 Thessalonicenzen 5:21

En:

“Beproef de geesten of zij uit God zijn.” 1 Johannes 4:1

Een eenvoudige Bijbelse leidraad

Als praktische leidraad voor een christen in Nederland kan het onderwerp daarom als volgt worden samengevat:

Kijk eerst naar het dier

Een religieus keurmerk verandert het soort dier niet.

Leviticus 11

Denk aan bloed

De Bijbel verbiedt het eten van bloed.

Genesis 9:4; Handelingen 15:20

Denk aan verstikt vlees

De apostelen noemen dit afzonderlijk.

Handelingen 15:20; 21:25

Onderzoek of er daadwerkelijk sprake is van een offer

Niet ieder halal product mag automatisch een afgodenoffer worden genoemd.

1 Korinthe 10:25-28

Neem afgoderij serieus

Bewuste deelname aan afgoderij is onverenigbaar met deelname aan Christus.

1 Korinthe 10:20-21

Respecteer het geweten

Niet iedere kwestie mag tot een menselijk gebod worden gemaakt.

Romeinen 14:14

Gebruik vrijheid met liefde

Vrijheid mag geen struikelblok worden.

1 Korinthe 8:9-13

Laat God uiteindelijk de grens bepalen

Handelingen 5:29; Johannes 14:15

Wat wij dus níét moeten zeggen

Wij moeten niet zeggen:

“Alles wat halal is, is automatisch demonisch.”

Daarvoor geeft de Bijbel geen algemene uitspraak.

Wij moeten ook niet zeggen:

“Halal maakt helemaal niets uit.”

Dat is eveneens te simpel, want de Bijbel neemt bloed, verstikt vlees en afgoderij serieus.

Wij moeten ook niet zeggen:

“Iedereen die halal vlees eet, is ongehoorzaam aan God.”

Daarvoor is de Bijbelse situatie te genuanceerd.

En wij moeten evenmin zeggen:

“Iedereen die geen halal vlees wil eten, is wettisch.”

Ook dat volgt niet uit de Schrift.

Wat de Bijbel ons werkelijk leert

Wanneer wij alle teksten naast elkaar leggen, zien wij een duidelijke lijn.

De Bijbel leert ons dat voedsel niet onze rechtvaardigheid voor God bepaalt.

1 Korinthe 8:8

De Bijbel leert dat wat uitwendig gegeten wordt niet het hart van de mens verontreinigt.

Markus 7:18-19

De Bijbel leert dat bloed niet gegeten moet worden.

Genesis 9:4; Handelingen 15:20

De Bijbel leert dat verstikt vlees moet worden vermeden.

Handelingen 15:20

De Bijbel waarschuwt tegen daadwerkelijk aan afgoden geofferd voedsel.

1 Korinthe 10:20-28

De Bijbel leert dat wij ons geweten serieus moeten nemen.

Romeinen 14:14

En de Bijbel leert dat liefde en gehoorzaamheid samen moeten gaan.

Johannes 14:15; 1 Korinthe 8:1

Dat is geen tegenstelling.

Dat is harmonie.

De Bijbel spreekt zichzelf niet tegen

Sommigen zien een tegenstelling tussen Leviticus 11 en het Nieuwe Testament.

Maar wanneer wij zorgvuldig lezen, zien wij verschillende aspecten van Gods openbaring.

Leviticus beschrijft het onderscheid tussen rein en onrein voedsel onder Israël.

Het Nieuwe Testament maakt duidelijk dat christenen niet gerechtvaardigd worden door voedselvoorschriften en dat voedsel op zichzelf het hart niet verontreinigt.

Maar dezelfde apostelen zeggen later:

“onthoud u van ... het verstikte en van bloed.” Handelingen 15:20

En Paulus zegt:

“Wat de heidenen offeren, offeren zij aan de demonen.” 1 Korinthe 10:20

Er is dus geen reden om één tekst te vernietigen om een andere te laten werken.

De Bijbel moet als geheel worden gelezen.

Denk aan een kaart. Wanneer je alleen één straat op de kaart bekijkt, weet je niet waar die straat naartoe leidt. Je kunt dan gemakkelijk denken dat een bepaalde richting de juiste is. Maar wanneer je de hele kaart bekijkt, zie je het volledige traject. Zo is het ook met de Bijbel. Eén vers kan belangrijk zijn, maar het hele getuigenis van de Schrift geeft ons het volledige beeld.

Daarom moeten wij niet leven van één vers.

Wij moeten leven:

“van elk woord dat door de mond van God komt.” Mattheüs 4:4

Eet tot eer van God

De vraag of een christen halal vlees mag eten, moet uiteindelijk niet leiden tot angst, ruzie of menselijke regels.

Paulus geeft een veel breder principe:

“Of u dan eet of drinkt, of iets anders doet, doe het allemaal tot eer van God.”

1 Korinthe 10:31

Dat is het uitgangspunt.

Niet:

“Wat kan ik ermee wegkomen?”

Maar:

“Hoe kan ik God hierin eren?”

Niet:

“Wat vindt iedereen normaal?”

Maar:

“Wat zegt Gods Woord?”

Niet:

“Hoe kan ik mijn gelijk krijgen?”

Maar:

“Hoe kan ik wandelen in waarheid en liefde?”

De (kerk)gemeente van Christus behoort daarom geen menselijke voedselregels boven Gods Woord te plaatsen. Maar zij behoort ook geen duidelijke Bijbelse waarschuwingen opzij te zetten omdat de maatschappij veranderd is.

Wie de Bijbel onderzoekt, moet de hele raad van God meenemen.

Bloed mag niet worden gegeten.

Genesis 9:4; Handelingen 15:20

Verstikt vlees wordt genoemd als iets waarvan gelovigen zich moeten onthouden.

Handelingen 15:20; 21:25

Bewuste deelname aan afgoderij is niet verenigbaar met deelname aan Christus.

1 Korinthe 10:20-21

Maar niet ieder stuk vlees dat ergens volgens een religieuze methode is bereid, mag zonder bewijs automatisch als afgodenoffer worden bestempeld.

1 Korinthe 10:25-28

En waar de Schrift vrijheid laat, moeten wij elkaar niet tot slaaf maken van menselijke regels.

Romeinen 14:1-6, 14, 17

Daarom is de Bijbelse weg geen weg van overdrijving en ook geen weg van gemakzucht.

Het is de weg van onderscheid.

Het is de weg van gehoorzaamheid.

Het is de weg van een rein geweten.

En boven alles is het de weg van liefde tot God.

“Als u Mij liefhebt, neem dan Mijn geboden in acht.” Johannes 14:15

Laat ons daarom als De Waarheid Gods niet zoeken naar wat wij nét wel of nét niet mogen doen, maar naar wat de Heere van ons verlangt. Wanneer Gods Woord spreekt, laten wij luisteren. Wanneer Gods Woord vrijheid geeft, laten wij elkaar vrijheid. Wanneer Gods Woord waarschuwt, laten wij ons laten waarschuwen. En wanneer wij iets niet zeker weten, laten wij niet spreken alsof onze eigen conclusie een gebod van God is. Want “de gehele Schrift is door God ingegeven” en is gegeven “tot onderwijzing, tot wederlegging, tot verbetering en tot onderwijzing in de rechtvaardigheid” (2 Timotheüs 3:16).

Halal is geen Bijbels begrip en de Bijbel zegt nergens letterlijk dat “halal vlees” als moderne categorie verboden is.

Maar de Bijbel geeft wél duidelijke principes:

Geen bloed: Genesis 9:4; Handelingen 15:20.

Geen verstikt vlees: Handelingen 15:20.

Geen bewuste deelname aan afgoderij:1 Korinthe 10:20-21.

Geen automatische veroordeling van ieder vlees dat in de gewone handel wordt verkocht:

1 Korinthe 10:25.**

Geen menselijke regels maken waar God vrijheid laat: Romeinen 14:1-6.

Wel rekening houden met het geweten: Romeinen 14:14, 23.

Alles doen tot eer van God:1 Korinthe 10:31.

Daarom moeten wij niet verder gaan dan de Schrift, maar ook niet minder doen dan de Schrift.

Uw woord is de waarheid.” Johannes 17:17

En wanneer de Schrift werkelijk onze enige maatstaf is, hoeft de Bijbel zichzelf niet tegen te spreken. Wij moeten alleen bereid zijn om de verschillende teksten samen te lezen, zodat Gods Woord Gods Woord kan uitleggen.